bi çok büyük olaylar, bu küçük olayın arkasından meydana gelmiştir. Zahirde öyle küçük ve sıradan bir hâdiseden böyle büyük neticeler elde edilmez gibi görünür. Ancak bütün bilenlerin üstünde her şeyi, her yeri, bütün zamanları bilen Allah, bazen böyle büyük neticeleri küçük şeylere bağlar. Böylece en cüzi şeyleri de en büyük icraatları da bildiğini, ilminin mutlak olup sınırlandırılamayacağını ifade eder. Ayrıca O (celle celâluhu), küçük sebeplerden büyük neticeler yaratır ki; bu neticelerin meydana gelmesinde görev alanlar, kendilerini olduklarından büyük görüp gurura kapılmasınlar.Tarihî hâdiselere baktığımızda büyük hâdiselerin küçük gayretlere bağlı olarak geliştiğine dair pek çok örnek görebiliriz. Yüce Allah mini mini gayretleri almış, belli bir zaman sonra çok büyük bir faaliyete dönüştürmüştür. Mesela üç beş insan arasındaki tebliğ, eğitim ve hayır faaliyetleri, zamanla ülkelerin ilgisini çeken, toplumlar tarafından kabul gören bir harekete dönüşebilir. Daha ileride bir dünya meselesi hâline de gelebilir. Varılan neticeyle başlangıçtaki küçük hareketler arasında doğrudan bir irtibat kurmak ve doğru orantı aramak mümkün değildir. Fakat Allah çıkılan noktayı da gelinen safhayı da daha ileride ulaşılacak ufukları da siz daha yola çıkmadan bilendir. Her şeyi bilen Allah, ileride gerçekleşmesini murad ettiği büyük aydınlanmalar için önceden kalplere küçük ışıklar mahiyetinde ilhamlar verir ve adım adım geleceğe yürümeyi nasip eder.

Âyette“ِكِْدْ َنَاPlan kurmayı öğrettik.”ifadesiyle HazretiYusuf’a bir plan öğretildiği, bir yol gösterildiği, bir ça-

re sunulduğu belirtiliyor.ِكِْدْ َنَاkelimesi‘keyd’kökünden ge�lir.Keyd, aslında “oyun, hile” demektir. Ancak bu hile,Türkçedeki “hile” mânâsında değildir. O, Allah’ın ilminin birtecellisi olarak Hazreti Yusuf’a öğretilen bir plandır. HazretiYusuf, adım adım bu planı uyguluyor. Bu uygulama Hazreti