Yalan Psikolojisi ve Yalanın Psikolojik Tefsiri
َوَجَۤاؤُٓ أَبَاهُمْعِ شَۤاءً يَبْكُونَ قَالُوا يَۤا أَبَانَۤا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْ تَبِقُ وَ تَرَكْنَا يُوسُ فعِ نْدَ مَتَاعِ نَا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ وَ مَۤا أَنْتَ بِمُؤْ مِنٍ لَنَا وَ لَوْ كُنَّا صَ ادِقِينَ وَجَۤاؤُعَلٰى قَمِيصِ هِ بِدَ مٍ كَذِبٍ قَالَ بَلْ سَ وَّ لَتْ لَكُمْ أَنْفُسُ كُمْ أَمْرًا فَصَ بْرٌ جَمِيلٌ
وَ اهللُ الْمُسْ تَعَانُ عَلٰى مَا تَصِ فُونَ
“Yatsı vakti, ağlayarak babalarının yanına gelip dediler ki: ‘Sevgili babamız, biz yarış yapmaya giderken Yusuf’u eşyalarımızın yanında bırakmıştık. Bir de döndük ki onu kurt yemiş! Ne var ki biz doğru da söylesek sen bize inanmayacaksın!’ Onlar Yusuf’un gömleğine sahte kan bulaştırarak getirmişlerdi. Babaları Yakup: ‘Hayır!’ dedi, ‘Nefisleriniz sizi aldatmış, bu işe sevk etmiş. Artık bana düşen, ümitvar olarak güzelce sabretmektir. Ne diyeyim, sizin bu anlattıklarınız karşısında, Allah’tan başka yardım edebilecek hiç kimse olamaz!’”
(Yusuf sûresi, 12/16-18)
Yalan Psikolojisi ve Yalanın Psikolojik Tefsiri
Âyette, hile yapıp yalan söyleyerek karşısındakini inandırmaya çalışan birinin psikolojisi seziliyor. Çünkü ne kadar doğru söyleseler de babalarının inanmayacağını ifade ederek kendilerini güvenilir göstermeye çalışıyor. Bu, yukarıda temas edilen cinsten bir ön alma hamlesidir. Bunun mutlaka psikolojide bir yerinin olduğunu düşünüyorum. Hz. Yusuf’un kardeşleri daha önce ağızlarını eğip bükerek bir koz vermişlerdi, burada ikinci kozu veriyorlar. Konuşmalardaki imalardan yalan söyledikleri belli oluyor.