cinlerden bir ordu istihdam edebilirdi. Böyleleri için bu kabîl tasarruflar âdiyattandır. Ama o kesinlikle böyle bir yola tevessül etmemiştir. Kitaplarını akla hayale gelmeyecek ölçüde çile ve ızdırap içinde yazmış ve hakaretlerin her türlüsüne katlanıp onları sineye çekmiştir ama, hiçbir zaman ne hipnozu ne de ruh çağırmayı ve hele cinlerle uğraşmayı kat’iyen denememiştir. Aslında peygamberlere ait irşad ve tebliğ metodunun dışında hiçbir vesile ve vasıta tecviz edilemez.

Her konuda olduğu gibi, insanları irşad konusunda da Kur’ân’ın öğrettikleri bize yeter. Böyle nuranî bir nokta-i istinadımız olduktan sonra koltuk değneğine ihtiyacımızın olmayacağı izahtan vârestedir. Zaten aksi hâlde, böyle bir davranış elimizdeki değerlerin değer ve kıymetini bilmemek olur.

Psikolojik Bir Durum ve Onu İstifadeli Kılma

Psikolojik olarak her insan, içinde bulunduğu işle daha yakından alâkadardır. Diğerlerinin yaptığı şeyler, kendi yaptığından mühim olsa da, bu, onu dolayısıyla ilgilendirir. İşte insandaki bu hâli iyi değerlendirmek gerekir. Milletimize hizmet götürmeye niyetli olan her bir ferdin, sahasındaki kabiliyet ve becerileriyle bu meselenin bir ucundan tutarak işe sahip çıkması ve iştirak-ı a’mâlin avantajlarından yararlanması çok önemlidir.

Hiçliğimizi İtiraf

Bir zaman, zatî varlık iddiasında bulunan bazı kimselere şöyle demiştim: “Sizde bulunan Cenâb-ı Hakk’a ait şeyleri bir tarafa bırakın gelin, sizinle varlık meselesini öyle tartışalım: Siz nesiniz ve neye maliksiniz?” “Tartışalım” diyorum ama, tartışamayacağımız da muhakkak; zira ortada muhatap olma adına hiçbir şey kalmıyor ki...

Evet, kendine ait yönüyle insanın bütün sermayesi, sadece koca bir hiçten ibarettir. Ve işte, bu itirafın vicdanda duyulmasıdır ki, insanı gerçek varlığa erdirir.