Velilerin ekserisi böyle bazı latîfelerinin ölüp gittiğinden bahisle, kendi kendilerinden şikâyette bulunmuşlardır. Çünkü ölen latîfeler, önemli ölçüde onların terakkilerine mâni olmuştur. İnsanı keşfe hazırlayan latîfeler ölmüşse, o insan ne kadar uğraşsa keşfe açılamaz; eşyanın perde arkasını müşâhede edemez. Keşif ve keramet ne kadar ve ne derece önemlidir? Bu ayrı bir konu... Bizim burada söylemeye çalıştığımız sadece bir vak’anın raporu mahiyetindedir. Ancak şu hususu da ısrarla ve altını çizerek tekrarlamakta fayda görüyorum: Ölen latîfeler kat’iyen hayatî latîfeler değildir. Eğer bunun aksi olsaydı, tevbeye çağrılmamızın bir mânâsı kalmazdı…
Alıcı - Verici Meselesi
Bazen verici kuvvetlidir; fakat alıcılarda frekans ayarlaması bozuk olduğundan görüntü istenen netlikte olamaz. Hatta bozukluğun durumuna göre, bazen hiçbir görüntü yakalanamaz. Bazen de arıza vericide olur. Bu, ya mürşidin liyakatsizliğindendir –ki böyle kişilere mürşit demek de doğru değildir– ya da vericideki voltaj düşüktür, daha fazla sirayet ve tesiri mümkün değildir.
Bütün bunlar meselenin olumsuz yönüdür. Bir de diğer yönü var ki, o da hem alıcı hem de vericinin uyum içinde olmasıdır. İşte herkesin kendine düşen vazifeyi hakkıyla yapabilmesi de ancak böyle bir uyumla mümkün olur.
Vicdan Kültürü
İnsan yaşadığı hayatı ve çevresinde meydana gelen hâdiseleri doymak bilmeyen bir tecessüsle incelemek zorundadır. Bilhassa tahkik mesleğine mensup olanlar için bu kaçınılmazdır. Onlar rüyalarla değil, bizzat eşyanın kendisini kurcalamakla, tanımakla ve onların arasındaki münasebetleri kavramakla, hâdiseler hakkında neticeler elde etme peşindedirler. Hâdiselerin diliyle onların kulaklarına fısıldanan yorumlar, rüyalardan çok daha net ve çok daha fazladır. Böyle bir yorumu dinleyebilmek için de canlı-cansız çevreden haberli yaşamak şarttır. Biz buna “vicdan kültürü” diyoruz. Daha uygun bir tabir buluncaya kadar da öyle demeye devam edeceğiz.