İkinci Bölüm RUHÎ HAYAT

Allah’ı Görmek O’nu Bilmek ile Orantılıdır

Mü’minler Cennet’te Cenâb-ı Hakk’ı müşâhede edeceklerdir. Efendimiz görme keyfiyetini misallendirirken, “Ayın on dördünde ve bulutsuz bir gecede, Ay’ı görür gibi.” teşbihinde bulunmaktadır. Elbette bu görme, Cenâb-ı Hakk’a bir mekân izafesi mânâsına gelmez. Çünkü, “Mü’minler, Cennet’te Cenâb-ı Hakk’ı göreceklerdir.” demek, Cenâb-ı Hak, mekân itibarıyla Cennet’te olacak demek değildir. O, zaman ve mekân kayıtlarından mukaddestir, yücedir.

İşte bu görme, her mü’min için mârifeti nispetinde olacaktır. Kim Cenâb-ı Hakk’ı ne kadar biliyorsa, mârifet-i ilâhiyede ne kadar derinleşmişse, gözünden açılan perde de o nispette olacaktır. Onun içindir ki, bir nebi, bir veli ve sıradan diğer bir insanın orada müşâhedeleri farklı farklı olacaktır. Bu sebeple Allah bilgisi çok önemlidir. Bu bilginin mutlaka mârifet eksenli temrinlerle, ibadetlerle takviye edilmesi gerekir. O Mesihî ruhun bir başka yanı da, onda kozalitenin, yani sebep-netice münasebetinin aşılmış olmasıdır. Tefekkür, mârifete ayrı derinlik kazandırır; ibadet onu insanın tabiatı hâline getirir. Kim dünyada ne kadar derinleşmişse Cennet’ten de, Cemalullah’ı müşâhededen de o derece zevk ve lezzet duyar.

Şahsî Kemalât Üzerine

Tezkiyesiz nefisler için bulunduğu yeri, makamı bilmek oldukça tehlikelidir. Onun içindir ki, “Cenâb-ı Hakk’ın en büyük lütfu, lütfunu bildirmemesidir.” denilmiştir.

Bence sahabenin yolu da işte budur. Onlar Güneşler Güneşi (sallallâhu aleyhi ve sellem) ile görüşmeleri sebebiyle birdenbire kurbiyet-i ilâhiyeye mazhar olmuşlardır.. olmuşlardır zira huzurda insibağ vardır. Yani âdeta Allah Resûlü, nübüvvetine ait kudsî mânâ ile sahabeyi şekillendirmiş, boyamış ve sahabe de bu mânânın kanatlarıyla nebilerden sonra ulaşılabilecek en yüksek zirvelere uçmuş ve zirvelerde taht kurmuştur. Ne var ki, sahabenin pek çoğu vardığı bu zirvenin farkında bile değildir. Hâlbuki en büyük velilerin varabilecekleri en son nokta (münteha), onların daha işin başında (mebde) kazandıkları hâl’in gölgesidir.