Hüzün

Tebliğ ve irşad insanı hüzünle bütünleşmelidir. Derecesine göre bütün büyüklerde hüzün, müşterek bir vasıf gibidir. Zaten, tebliğ ve irşad, istenen ölçüde tesir icra etmiyorsa, dava adamının bu gibi hâllerde hüzünle iki büklüm olması gayet tabiîdir.

Hüzün, peygamberlerde doruk noktadadır. Evet, insanların küfür ve küfran içinde bulunmaları onları hep hüzne boğmuştur. Hüzne boğmak bir yana onları ve onlar gibi düşünen dava adamlarının uykularını kaçırmıştır. Evet, bir dava adamında bu seviyede hüzün yoksa, o, belli ölçüde eksik sayılır. Bu durumda ruhî hayat tekrar ber tekrar gözden geçirilmeli ve o eksik taraflar mutlaka düzeltilmelidir. Hatırdan çıkarmayalım ki, hüznü kaybeden çok şey kaybetmiş, onu bulan da çok şey bulmuş sayılır.

Davranışlarda Ölçü

Müslümanın her hareket, her davranış ve her sözü mutlaka ölçülü olmalıdır. Bu cümleden olarak, meselâ insanlarla iyi diyalog içinde olmak çok güzel bir davranıştır. Ama, bu mü’minin itikadını, imanını zedeleyici şekle dönüşmemelidir. Müslüman, herkese karşı hoşgörülü olmalıdır, fakat küfrün bizzat kendisini hoşgörmek doğru değildir.

Davranışlarımız daima ciddiyet yörüngeli olmalıdır; ne var ki ciddiyet ile buz gibi soğuk davranışlar da birbirine karıştırılmamalıdır. Latifeleşme, nükteli sözler söyleme bazen sohbete ayrı bir çeşni katar. Şu kadar var ki, şaklabanlık ve sululuk da hiçbir zaman, kıvrak zekâ mahsulü ince nüktelerle iltibas edilmemelidir.

Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) de yer yer latife yapardı. Ama O’nun her latifesi de ciddiyet gamzeliydi. Bir gün çölden gelen Zahir (radıyallâhu anh) adındaki sahabinin arkadan gelip gözlerini kapatmış, sonra da “Benden bu köleyi alacak var mı?” demişti. Zahir (radıyallâhu anh), kendisine yapılan bu iltifatla kendinden geçmiş ve “Yâ Resûlallah! Çok ucuz bir köle satıyorsunuz.” demişti. İşte sözün burasında Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem), Zahir’i (radıyallâhu anh) ömür boyu gaşyedecek şu mukabelede bulunmuşlardı: “Fakat sen Allah yanında çok kıymetlisin.”