Evet, ilâhî ve evrensel dinin tebliğ ve temsil erleri, muhatabı olan kişi veya kitlelere sert davranmamalıdırlar. Paylaştıkları fasl-ı müşterekleri çok çok iyi değerlendirmeli ve hatta bırakın bugünü, gelecekte onlara bir şeyler anlatmayı planlıyorlarsa şimdiden İslâmî tavrın gereği olarak yumuşaklığı, mülayemeti fıtratlarının bir yanı hâline getirmeli ve bu konuda yıllardan beri yapılagelen yanlışlıklara son vermelidirler.

Mutabakat

Millet çapında mutabakatın (konsensus) olması, mütekabiliyet esasının işletilmesine bağlıdır. Bunun sırrı ise, herkesin olduğu gibi kabul edilmesidir. Nazım Hikmet’ten İskilipli Âtıf Hoca’ya varıncaya kadar herkesin birbirini kabul etmesi, mutabakatın gerçekleşebilmesinin temel şartıdır. Aksi takdirde, mutabakat görünümlü iltihak beklentisi içine girilmiş demektir. Yani bir taraftan oturalım, konuşalım, paylaştığımız ortak değerler üzerinde anlaşmaya varalım diyeceksiniz, öte taraftan, gelin bizim evde, bizim düşüncemizde... birleşelim diyeceksiniz. Hayır bu, mutabakat değil, iltihaktır. Bu bir yönüyle asimilasyondur. Bu, başkaları “Ben olmaktan vazgeçsin ‘biz’ olsunlar.” demektir. Ve bu bir iddiadır, bencilliktir. Bunu fert yaparsa fert bencilliği, bir grup yaparsa grup bencilliği ve bir ‘izm’ yaparsa ‘izm’ bencilliğidir.

Netice; herkesi bulunduğu konumda kabul etmeli, paylaşılan ortak paydalar etrafında ihtilaflar nazar-ı dikkate alınmadan kenetlenmeye gidilmelidir. Zannediyorum içinde yaşadığımız bu cennet vatanda buna her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır. Zaten son günlerde yaşadığımız bu hâdiseler bunun en büyük göstergesidir.

Diyalog Kapısını Kapatmama

Bugün Allah’ın inayetiyle bu milleti oluşturan fertler, gruplar, cemaatler arasında çok tatlı bir diyalog başlamıştır. Bence bu diyaloğu sürdürmek, hatta ilerlemesini sağlamak lâzımdır. Bakın etrafınıza, dünyada takdir ettiğiniz, saygı duyduğunuz birçok insan var. Ve o insanlar dinsizliklerinde bizim içimizde dini kabul etmeyenlerden dinsizlik noktasında çok daha ileridir. O zaman niçin dışarıda olanlara karşı gösterdiğimiz müsamahayı içimizdekilere karşı göstermiyoruz? Veya daha doğru bir tabirle göstermeyeceğiz? Kaldı ki bu insanlar, 50-60 yıldan beri belli bir düşünceye kilitli kalmışlar. Devekuşu gibi başlarını kuma sokup etraflarını araştırma ihtiyacı bile hissetmemiş, arkasından gidip benimsediği görüşü “en doğru” diye nitelendirmişler. Hele içlerinde bazıları hasbelkader lider konumunda bulunmuş ve bu düşüncelerle halkın karşısına çıkmış, kitleleri yönlendirmişler. Şimdi dünyada gerçekleşen değişim rüzgârlarının ardından bu insanların, “sâbite” hâline gelmiş fikirlerinden birdenbire vazgeçmeleri, aldattıkları yığınların karşısına çıkıp özür dilemeleri elbette mümkün değildir. Bu, beşer tabiatına terstir. Onun için bu insanların meselâ, Bektaşiliği hecelemeleri, Allah, Peygamber demeleri bir merhale ve aşama olarak görülmelidir.