hadisinde, hicret ancak Allah ve Resûlü için yapılana denmiştir. Bu da iç sıhhatine, iç derinliğine, insanın kendi içinde kendini keşfetmesine, Allah’la irtibatın çok kuvvetli olmasına bağlıdır. Hâlık-mahluk, Mâbud-abd irtibatı ki buna, gözlerini açıp kapayıp her yerde O’nu heceleme irtibatı da diyebiliriz. Eğer böyle olmayıp da hicrete başka mülâhazalar karışmışsa böyle bir hicret tam ve uhrevî buudlarıyla gerçekleşmiş sayılmaz.

Eğer insan, yurdunu, yuvasını, evlâd u iyalini, yakın akrabasını terk edecekse, bence bunu çok pahalıya satmalıdır. İşte Allah (celle celâluhu) bize o pahalı hedefleri gösteriyor. Nedir o pahalı hedefler? Cennet’tir, ondan da öte Cemalullah’tır. Evet, eğer insan bir şeye talip olacaksa bunlara talip olmalıdır. Öyle ki bu noktada, gaye-i hayal hep önde bulunmalıdır. Diyelim ki bir insan hicret ediyor; ama ya bir ticaret veya kadın düşüncesi onun gayesini bulandırmıştır. Hiçbir zaman bu insan, sırf Allah ve Resûlü için hicret edenin hicretten elde edeceği uhrevî pâyeleri elde edemez. Ve buna hakkı da yoktur. Zaten hicret hadisinde de bu son noktaya işaret edilir. Ve kimin niyeti hicret ederken ne ise, o insan, o şey için hicret etmiş sayılır.

Hicrette iç dizayn, iç kontrol çok önemlidir. Sahabe, Mekke’den Medine’ye hicret ederken bu iç dizaynı en kâmil mânâda gerçekleştirmişti. Yani onlardaki rabıta tamdı. Evet, eğer rabıta tamsa hicret o rabıtaya ayrı bir buud ve derinlik kazandıracaktır.

Hicret, içteki duygu ve düşüncenin aksiyona dönüşmesidir. Sahabe, fedakârlık ve itaatini; ve bir mânâda İslâm’a bütünüyle teslim oluşunu hicretle fiilen isbat etmiştir. Zaten, hicretle elde edilecek neticeler onlara hiç söylenmemişti. Yani onlar, böyle bir netice için değil, sadece emredildiği için hicret etmişlerdi. İşte onlardaki bu saflık ve duruluktu ki, hicretle onları en yüksek seviyeye çıkarmıştı.