Takdim

TAKDİMTAKDİM

(KALBİN SOLUKLARI’NA VE ÜSLÛBUNA DAİR)

Üslûp ve muhteva olarak genel bir panorama çizecek olursak Hocaefendi’nin yazılarında hâkim unsurun güzellik, aşk ve estetik olduğu söylenebilir. Bu üç unsur onun tüm yazı, makale ve sohbetlerinin iç dokusunu örgüler. Özellikle insan, evren ve Allah tasavvurunda bu unsurlar daha çok açığa çıkar. Bilim mülâhazalarında “güzellik” ve “aşk”a daha yoğun bir ilgi mevcuttur. Mesela nerede bilimle ilgili bir bahis geçse mutlaka ilim ve araştırma aşkına da gönderme yapılır. Bu aşk âdeta varlık düzenindeki güzelliğe yöneliktir. Ama her neye dokunursa dokunsun onun yoğun tefekkürlerinin mutlaka hem dil ve mantık hem de üslûp ve muhteva olarak güçlü bir estetik duygusundan beslendiği söylenebilir.

Güzellik, aşk ve estetik onda insanın yeryüzündeki var oluşunu anlamlandıran ve inşa eden aşkın bir değere ulaşır. Yani bu unsurlar onda varoluşsal bir anlam inşa eder. Bu aynı zamanda İslâm’ın kozmoloji anlayışının irfanî bir yansımasını da ifade eder. Bu irfanî kozmolojide Yaratıcı Kudret’in, hem kendi cemalinin güzelliklerini haricî bir ayinede ve mazharda görmek ve seyretmek hem de başka varlıklara (mahlûkatına) da seyrettirmek için şu evrene vücut verdiği anlayışı vardır. Yani evrenin var oluşu ve haricî vücut giymesi tabir yerinde ise ilâhî bir sevgiye, aşka ve güzellik telakkisine yaslanır. İslâm irfanı bu aşk ve güzellik ilişkisinin örgülediği ve inşa ettiği bütüncül ve estetik bir evren ve varlık tasavvuruna vücut vermiştir. İşte Hocaefendi’nin yazı ve makalelerinde sık sık bu unsurlara metaforik dönüşler ve müracaatlar