tam yapabiliyorsak, istediğimizi bize vereceği muhakkaktır. Şimdiye kadar O’nun ilâhî adaleti ve engin rahmeti hep böyle cereyan etmiştir ve edecektir.

Mevâlî

İslâm literatüründe “Mevâlî” diye bir tabir vardır. Bir mânâda bunlar, sonradan hürriyetlerini elde eden insanlardır. Bunlar arasında her zaman saygıyla andığımız ve kıyamete kadar da anacak olduğumuz deha çapında büyükler de mevcuttur.

Allah Resûlü’nün, kendi öz torunlarından ayırt etmeyecek kadar sevdiği Üsame b. Zeyd (radıyallâhu anh) bizzat Allah Resûlü tarafından Bizans’a karşı hazırlanan ordunun başına kumandan olarak tayin edilmişti. Asker arasında Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer gibi insanlar vardır. Ve Üsame o gün, ancak 18 yaşlarında hem de mevâlîden bir insandı. Zaten yine mevâlîden babası Zeyd b. Hârise de, Mute’de orduya kumandanlık etmiş ve orada şehit düşmüş bir başka büyüktü.

İmam Malik gibi bir dâhiyi yetiştirenlerden İmam Nâfi de, mevâlîdendi. Abdullah b. Ömer’in çok sevdiği cariyesi Mercane, “En çok sevdiklerinizi Allah yolunda infak etmedikçe hakikî iyiliğe ulaşamazsınız.”⁵³ mânâsına gelen âyetin tesiri ve coşturuculuğuyla sahibi tarafından hürriyete kavuşturulmuştu.. kavuşturulmuştu zira efendisi Abdullah b. Ömer, onu çok seviyordu. O, takvaya erme arzusuyla ve Allah rızası için Mercane’yi hürriyete kavuşturmuştu. İşte bu Mercane daha sonra birisiyle evlenmiş ve ondan da Nâfi olmuştu. Abdullah b. Ömer, Nâfi’yi alır, sever ve bağrına basardı ki, ümmetin allâmesi, daha sonra onu elinden tutup ilmin zirvelerine çıkardı. Evet işte, İslâm dünyasının en parlak yıldızlarından biri olan bu Nâfi de bir mevâlîydi.

İmam Âzam –eğer doğruysa–, Mesruk, Tavus b. Keysan ve daha niceleri, hep mevâlîdendi. Hatta Emeviler devrinde