Hasenat-ı Nisbiyye

Kaynak olarak, bildiğimiz eserlerde böyle bir ifade yok. Ancak “hakaik-i nisbiyye” denilen hakikatler var. Allah mutlak hakikattir. Cennet, Cehennem de birer hakikattir, ama Zât-ı Vacibu’l-Vücud’a nazaran hakikatleri nisbîdir. Hem meselâ, iman bizzat güzeldir.. evet, en büyük hakikat olan Allah’ın varlığı ile insanı irtibatlandıran bir gerçektir. Nasıl olmasın ki, kâinatın mânâsı, insanın yeryüzünde bulunmasının mânâsı ve ubûdiyetin mânâsı ancak iman sayesinde anlaşılır. Dolayısıyla iman da mutlak güzeldir ve mutlak hasenedir.

Cihada gelince o, zatı itibarıyla güzel gözükmez... Yaralamak, vurmak, öldürmek, bütün bunlar nahoş görünen şeylerdir. Ne var ki siz cihatla i’lâ-yı kelimetullah, dünya muvazenesi, Cennet’e giden yolun devamlı açık tutulması, herkese hür düşünme ve serbest seçme imkânının verilmesi, düşmanların sindirilmesi gibi dünya kadar hasene sayılacak güzel yanları var ki, bir mânâda siz bunlarla Hakk’ın gücünü ortaya koyuyorsunuz. Bu açıdan netice itibarıyla güzel sayılan cihat da imana göre hasenat-ı nisbiyyeden sayılabilir.

İzzet Kime Ait?

Avrupa’da Durkheim ile başlayan bir ırkçılık hareketi olmuştur. Daha sonra bu cereyan menfi buudlarıyla bizde de kendini hissettirmiştir. Bunlardan bazıları görüşlerinde samimîdirler ve kat’iyen dine taraftardırlar ve buna diyecek bir şey olamaz. Biz buna, dinin emrinde müsbet milliyetçilik diyoruz. Müsbet ya da menfi şimdiye kadar bu hususta pek çok söz söylenmiştir. Bazen bu konuda ifratlara, tefritlere gidilmiştir. Ancak, bütün bunlar ne getirmiştir, bunun her zaman münakaşası yapılabilir. Ben burada önemli bir hususa dikkatlerinizi rica edip geçeceğim: Bence, her şeyden evvel bir Müslüman ve müsbet bir milliyetçi, benimsediği sistemin kaynağını araştırmazsa, her zaman başkalarının emeline hizmet etme ihtimali vardır ve milletime iyilik yapıyorum diye çok kötülüklere sebebiyet verebilir...