hâlî bir nokta yok gibidir. Tıpkı bir ağaç ve bir filizin bünyesinde, çekirdekteki ruh ve mânânın bulunması gibi, O da, nurunun varlığa esas teşkil etmesi açısından Hazreti Evvel ve Âhir’in bir mir’ât-i mücellâsıdır. Evet, “Şu görülen büyük âleme, büyük bir kitap nazariyle bakılacak olursa, Nur-u Muhammedî (sallallâhu aleyhi ve sellem) o kitabın Kâtibi’nin kaleminin mürekkebidir. Eğer o âlem-i kebir bir şecere tahayyül edilecek olsa, dünya mücessem bir zîhayat farzedilse, o nur onun aklı olur.. eğer pek güzel, şâşaalı bir Cennet bahçesi tahayyül edilse, Nur-u Muhammedî onun andelîbi olur.. şayet pek büyük bir saray farzedilse, Nur-u Muhammedî, o Sultan-ı Ezel’in, makarr-ı saltanat ve haşmeti ve tecelliyât-ı cemaliyesiyle âsâr-ı sanatını hâvi olan o yüksek saraya nâzır, münâdi ve teşrifatçı olur.”

Otuzbirinci Söz’ün Üçüncü Esas’ı ve Onuncu Söz’ün İkinci Zeyl’i bu enfes mevzuu ayrı bir derinlik ve zenginlikle gönül gözlerimizin önüne serer.

Hazret-i Üstad’a göre tabiat ve insanın mahiyeti, hem aldatan birer put hem de sanatkârlarını ve sonsuz hakikati gösteren sırlı birer menşurdur. Evet, ruhen hazırlıklı ve bakış zaviyesini yakalayabilmiş kimseler için, hem nakış nakış tabiat hem de bir billûr prizma olan insan yanıltmayan birer kitap, talakatli birer hatip ve eşyanın perde arkasını aydınlatan birer ışık kaynağıdırlar. Üstad bu mülâhazasını: “Benim otuz seneden beri iki tağutla mücadelem var: Biri insan, diğeri de âlemdir. Biri ene, diğeri de tabiattır. Birinci tağutu, gayr-i kasdî, gölgevarî bir âyine gibi gördüm. Bu tağutu, kasten ve bizzat ehemmiyet verip nazara alanlar, Nemrut ve Firavun olurlar. İkinci tağut ise, onu ilâhî bir sanat ve rahmânî bir sıbğa şeklinde gördüm. Ancak bu ilâhî sanata, gaflet nazarıyla bakıldığında tabiat zannedebilir ve maddiyûnca âdeta bir ilâh olur. Maahaza, o tabiat zannedilen şey ilâhî bir sanattır. Cenâb-ı Hakk’a hamd ve şükürler olsun ki, Kur’ân’ın feyziyle, mezkûr mücadelem her iki tağutun ölümü ve her iki sanemin kırılmasıyla netice buldu.” sözleriyle bir zafer neşidesi şeklinde dile getirir ki, Nurlar’ın tekamül dönemi itibarıyla Otuzuncu Söz’ün Birinci Maksad’ı ayrı bir enginlik ve zenginlikle yaklaşır bu sırlı mevzua.. ve yine, Külliyat’tan Yirmiüçüncü Lem’a, hem de her seviyedeki insanın anlayabileceği bir dille zîr ü zeber eder tabiatperestlik düşüncesini...