İkincisi, hakikî tevhiddir ki, “Allah birdir.. mülk O’nundur, vücut da her şey de.” şeklindedir.. ve böyle iman eden kimseler sarsılmaz bir itikada sahiptirler. Bunlar, her şeyin üzerinde Cenâb-ı Hakk’ın sikkesini görür ve her şeyin alnında O’nun mührünü okurlar.”

Bu hususlar, daha sonraları, Yirmiikinci Söz’ün İkinci Makamı’nda teferruatlandırılmış ve her seviyedeki insana yeterli bir tevhid dersi kalıbına ifrağ edilmiştir.

Bediüzzaman’ın ısrarla üzerinde durduğu konulardan biri de, imanın, varlık ve insan mahiyetinin gerçek buudlarını ortaya koyan bir menşur olduğu şeklindedir. Ona göre; kâinat iman sayesinde okunan bir kitap, temâşâ edilen bir meşher, insan da bir fihrist bir ilannâme hâline gelmiştir. Evet, “İman nuruyla bu âlem terakki eder ve bir ‘hikmet-i samedâniye kitabı’ namını alır. Bu sayede insan, zelil, fakir ve âciz hayvanlar seviyesinde kalmaktan kurtulur; zaafının kuvvetiyle, aczinin kudretiyle, ubûdiyetinin şevketiyle, kalbinin şualarıyla, aklının haşmet-i imaniyesiyle hilâfet ve hâkimiyetin zirvesine yükselir. Hatta, acz, fakr, ihtiyaç bir mânâda onun sukûtuna sebep iken, onun suûd ve yükselmesine vesile olurlar.”

Bu mevzu da yine, inkişaf dönemi itibarıyla, Nur Risaleleri’nden, Yirmiüçüncü Söz’ün Bir ve İkinci Nokta’larında tafsil edilerek her seviyedeki insanın ses ve soluğu olmuşlardır.

Yine Bediüzzaman’a göre; iman gerçeğinin birbirinden ayrı gibi görünen bütün meseleleri, farklı zaviyelerden farklı duyulup; farklı hissedilse de, aslında birbiriyle sımsıkı irtibatlı ve bir vâhidin değişik yüzlerinden ibarettir. Evet, “Arkadaş! Ulûhiyet, risalet, ahiret ve kâinat arasında bir telâzum ve birbirini gerektirme vardır. Bunlardan birinin vücud ve sübûtu, ötekinin de vücud ve sübûtunu iltizam eder. Birisine iman, ötekisine de imanı icap ettirir.” Risale-i Nur’un gelişme döneminde, Onbirinci Şuâ’nın Dokuzuncu Meselesi, iman rükünleri arasındaki bu telâzumu ifade etmesi bakımından fevkalâde orijinaldir...