“ Bir serçe bir kartalı

Kaldırıp vurdu yere;

Yalan değil, doğrudur

Ben de gördüm tozunu.”

Öyleyse, bir defa daha hatırlamalıyız ki, bizim mesleğimiz acz, fakr, şükür ve şevk mesleğidir:

Der tarîk-ı acz-mendî lâzım âmed çâr-çiz: Acz-i mutlak, fakr-ı mutlak, şükr-ü mutlak, şevk-i mutlak ey azîz.

Aziz olma, Hz. Aziz u Cebbâr’a dayanmakla mümkündür. Evet, aczle O’nun kudreti, fakrla gınâsı celbedilmelidir. Biz âciziz, kudret O’nun; fakiriz, servet O’nun. Öyleyse şükür O’nadır. Dolayısıyla da bize düşen, küheylanlar gibi şevkle hizmete devam etmektir.

Girdap ve Bir Gerçek

On dokuzuncu asrın son çeyreğinde başlayıp günümüze kadar süregelen buhranlar zinciri, bilhassa en son halkasıyla, her şeyi, hatta bütün mukaddes değerleri yutmaya hazırlanan korkunç bir girdap hâlini aldı. İyiyi, kötüyle beraber; müfsidi, ıslahcıyla beraber yutacak korkunç bir girdap!.. Girdap, her şeyden evvel kendine dâyelik yapan suyu yutup onunla beslendiği gibi, bir asırdan beri devam edegelen buhran da, evvelâ onu bağrında besleyen maddeciliği yutacaktır.

Metafizik Gerilimin Merkez Üssü

Senelerden beri; düşüncede, tasavvurda, ahlâkta çeşit çeşit içtimaî erozyonlara maruz bırakılmış bu ülke, diğer memleketlere nispetle daha çok gadre uğramış olması, mazisi ve millî harsıyla, daha çok örselenmiş bulunması itibarıyla, “metafizik” gerilimin merkez üssü gibidir. Daha sonra, Türkistan, Özbekistan ve yakın kuşak ülkelerinden Mısır gelir. Bir asrı aşkın bir zamandan beri çeşitli zulüm, mağduriyet ve haksızlıklar altında sürekli inleyen bu kuşak, öylesine bilenmiştir ki; çok yakın bir gelecekte o, polatlaşan ruhuyla, kendine bu mezelletleri revâ görenlerin karşılarına dikilecek ve mutlaka onlarla hesaplaşacaktır. Elverir ki, bu kuşağı elinde tutan milletler, hususiyle onların tali’li idarecileri iyi bir durum değerlendirmesi yaparak, vukûu muhakkak böyle bir infilak ve indifanın enkaz ve külleri altında kalmasınlar...