ve merhameti gösterme bakımından da bizim bir kısım sorumluluklarımızın olduğu kanaatindeyim. Zira Muhammedî dengeleme içinde, tekvînî emirlere göre teşriî emirlerin icrası Muhammedî ruha ait olsa da, yine o Muhammedî ruhun hususî bir derinliği olan şefkat ve merhamette âdeta Mesihiyet ruhunun temsil edilmesi gibi bir durum söz konusudur ki, günümüzdeki modern maddecilik böyle engin bir Mesihî şefkat ve merhametle dengelenebilsin...

Mesihiyet’in bir diğer yanı da nasihattir. Aslında, Hz. Mesih’in bir adı da “Nâsih”tir. Bu itibarla da denebilir ki, bir zaman gelecek, bu hususta da Hz. Mesih’i temsil eden büyük nâsihler yetişecek.. ve bunlar, camilerde yeni bir vaaz u nasihat sistemiyle, çağın idrak ve şuuruna göre, Kur’ânî ve kevnî ilimleri cami kürsülerine taşıyacak, mâbetleri kendi hususiyetlerinin yanında, birer mektep, birer medrese hâline getirerek Hz. Bediüzzaman’ın nüvelerini attığı o büyük terkibi, Kur’ân-ı Kerim’in “sehl-i mümtenî” üslûbuyla her seviyedeki insana anlatacaklardır.

Mesihî ruhun bir başka yanı da, onda kozalitenin, yani sebep-netice münasebetinin aşılmış olmasıdır. Yani vazife ve hizmetlerde esbap üstü olma gibi bir hususiyetin varlığıdır. Bunu şimdiye kadar çok arz etmişimdir. Cenâb-ı Hakk’ın, bugünkü mürşitleri muvaffak kılıp, inayetiyle yürüttüğü hizmetlerinde, “illetler”le “mâlûller”i, “sebepler”le “neticeler”i, “mebde’” ile “müntehâ”yı tenasüb-ü illiyet, yani sebep-netice uygunluğu prensibine göre izah etmemiz mümkün değildir. Meselâ, bugün milletimizin, millet içinde gönüllü bazı kuruluşların dünyaya açılması, matematiğe göre milyarları aşan ihtimal hesaplarıyla bile izah edilemez. En az on ihtimal aynı anda zuhur ediyor ve buna göre siz dünyaya açılıyorsunuz. Bunun apaçık bir inayet olduğu ortadadır. “Biz inayet altındayız.” diyen zat da, esasen bunu ifade etmek istemiştir. Yunus’un ifadeleri içinde,