Burada karşımıza bir başka mesele daha çıkabilir. O da, üzerinde nifak alâmeti bulunan insanlara, herhangi bir kurumda bir vazife ve sorumluluk verilip verilemeyeceği hususudur. Bu noktada da yine, Üstad Bediüzzaman’ın getirdiği ölçüyle, dengeyi korumak gerekir. Bu denge, onun sözleri arasında, “hüsnüzan, adem-i itimat” şeklinde vecizelendirilmiştir.
Üzerinde nifaktan bir iki alâmet bulunan insana, bütünüyle münafık nazarıyla bakmak ve onun hakkında nifak hükmü vermek doğru bir davranış değildir. Evet, eğer o şahıs, şeaire ait bir meseleyi doğrudan doğruya tezyif etmiyorsa bu böyledir. Aksi durumda ise sadece onun içinde bulunduğu yanlışlıkla ilgili hususa münhasır kalmak şartıyla böyle bir şey söylemek mümkün olabilir. Bunun da herhangi bir fayda getirip getirmeyeceği şüphelidir. Hatta İmam Teftâzânî gibi allâmeler, Yezid hakkında bile ulu orta söz söylenmesini doğru bulmamışlardır. Bunun içindir ki, başkası hakkında hüküm verirken çok dikkatli olmak gerektir.
Evet, insan, kendi hakkında düşünürken olabildiğince katı davranmalıdır. Nitekim sayıları on yediye kadar ulaşan sahabenin kendileri hakkında nifaktan endişe ettikleri bir gerçektir. Tabiî, bu onlardaki salâbet-i imaniyenin tezahüründen başka bir şey değildir ve bizler için de çok önemli bir öğretidir.
Zekât Verene Melekler Dua Eder
Zekâtı verilen bir malın artması için her gün meleklerin dua etmeleri mevzuubahistir ki, bunu da yine Allah Resûlü’nden öğreniyoruz: “Her gün iki melek inerek, onlardan biri: ‘Allahım, infak edenin (malını bereketlendirmek suretiyle) arkasını getir.” diye dua ederken, diğeri de, ‘Malı tutup cimrilik edenin malını telef et.’ diye bedduada bulunur.”
Oruç Allah’a Likâyı Hatırlatır
Oruçlunun her saati, her saniyesi ve her âşiresi Allah’ı, Allah’ın nimetlerini ve netice itibarıyla da en büyük nimet olan Allah’a likâ (kavuşma) nimetini hatırlatması itibarıyla çok kıymetlidir. Oruç bu fonksiyonunu iki yolla eda eder. Bunu, lezzetlerin zevaliyle, zeval bulmayacak nimetlere iştiyak; ve yine elemlerin zevaliyle gelen lezzet şeklinde özetleyebiliriz.