• hakikatçe

• hikmetçe

• En büyük insanlık olan ve insana en yüksek makamı kazandı-

ran İslamiyetçe

• şahsî hayat ve toplum hayatı bakımından

• ve manevî hayat yönünden çirkindir, reddedilmiştir, zararlıdır,

zulümdür ve insan hayatı için zehirdir.

Şu hakikatin pek çok yönünden altısını söyleyeceğiz.

Birinci Yön

Hakikat nazarında zulümdür.

Ey mümine kin ve düşmanlık besleyen insafsız adam! Nasıl ki, sen dokuz masum ve bir caniyle aynı gemide ya da evde bulunsan, o gemiyi batırmaya veya o evi yakmaya çalışan bir adamın ne kadar zulmettiğini bilirsin. Ve onun zalimliğini, göklere işittirecek derecede bağırırsın. Hatta bir tek masum ve dokuz cani olsa, yine de o gemiyi batırmak hiçbir adalet kanununa sığmaz.

Aynen öyle de, Cenâb-ı Hakk’ın bir evi ve gemisi hükmündeki bir müminin iman, İslamiyet ve komşuluk gibi dokuz değil, belki yirmi masum sıfatı varken, sana zararlı ve hoşuna gitmeyen bir cani sıfatı yüzünden ona kin ve düşmanlık beslemekle o müminin manevî evi hükmündeki vücudunun mânen yakılmasına, tahribine ve manevî vücut gemisinin batmasına teşebbüs etmen veya bunu arzulaman, fena ve gaddar bir zulümdür.

İkinci Yön

Hikmet nazarında da zulümdür.

Zira mâlumdur ki, düşmanlık ile muhabbet, ışık ve karanlık gibi birbirine zıttır. İkisi hakiki mânâda bir arada olamaz. Eğer muhabbet, kendi sebeplerinin üstünlüğü ile bir kalbde gerçekten bulunsa, o vakit düşmanlık mecazî olur, acımaya döner. Evet, mümin, kardeşini sever ve sevmeli… Fakat fenalığı için ona yalnız acır, baskı ve zorbalıkla değil, güzellikle onun düzelmesine çalışır. Bunun için, hadisin açık ve kesin hükmüyle, “Müminler birbirine üç günden fazla küs kalıp