Ve insanlık midesinden sonra sınırsız genişlikteki bir başka nimet sofrası açmak için İslamiyet ve iman esaslarını, çok rızık isteyen manevî bir mide hükmüne getirip onun rızık sofrasını mümkinat dairesinin dışına kadar genişletmiş, Zât’ının yüce isimlerini de içine alır kılmıştır ki, insan o mide ile çok büyük bir rızık zevki içinde Rahman ve Hakîm isimlerini hisseder. ⁷⁴اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى رَحْمٰنِيَّتِه۪ وَعَلٰى حَكِيمِيَّتِه۪ der ve bunun gibi… Bu manevî, büyük mide ile insan, Allah’ın sonsuz nimetlerinden faydalanabilir. Bilhassa o midedeki ilahî muhabbet zevkinin daha başka bir dairesi vardır.

İşte Hayy ve Kayyûm Cenâb-ı Hakk’ın, insanı bütün kâinata bir merkez, bir medar yaparak ona kâinat kadar geniş bir nimet sofrası açmasının, kâinatı insanın emrine vermesinin ve kâinatın, insan ile mazhar olduğu kayyûmiyet sırrıyla bir yönden devam etmesinin hikmeti, insanın şu üç mühim vazifesindedir.

Birinci Vazifesi: Cenâb-ı Hak, kâinata yayılmış her çeşit nimeti insanla tanzim edip insanın menfaatlerinin ipine tesbih taneleri gibi dizer, nimetlerin iplerinin ucunu insanın başına bağlar, insanı rahmet hazinelerinin her çeşidine bir liste hükmüne geçirir.

İkinci Vazifesi: İnsanın kuşatıcı mahiyeti itibarı ile Hayy-ı Kayyûm Yaratıcının hitabına en mükemmel muhatap ve O’nun hayret verici sanat eserlerini takdir edip beğenmekle en yüksek sesli ilancısı olması, şuurlu bir şekilde teşekkürün her çeşidiyle sayısız nimetine ve sonsuz ihsanlarına karşı O’nu övüp yücelterek hamd ve şükretmesidir.

Üçüncü Vazifesi: Hayatı ile Hayy ve Kayyûm Rabbinin icraatına ve kuşatıcı sıfatlarına üç yönden ayna olmaktır.

Birinci Yön: İnsanın kendi mutlak acziyle Hâlık’ının mutlak kudretini ve aczinin derecesiyle O’nun kudretinin mertebelerini hissetmesidir. Mutlak fakrıyla Allah’ın rahmetini ve rahmetinin derecelerini idrak etmesi, zaafıyla O’nun kuvvetini anlamasıdır. Ve bunun gibi, noksan sıfatlarıyla Hâlık’ının mükemmel vasıflarına bir ölçek, bir ayna olmasıdır. Geceleyin ışık daha çok parladığından, karanlığın yanan elektrik