İşte hayatın zikredilen bu yirmi dokuz mühim ve kıymetli hususiyetini, yüce ve kuşatıcı vazifelerini dikkate al, ona öyle bak. Allah’ın Muhyî isminin arkasında Hayy isminin büyüklüğünü gör. Ve hayatın bu büyük esasları ve meyveleri noktasından, Hayy’ın nasıl bir İsm-i Âzam olduğunu anla.

Ve bil ki, hayat madem kâinatın en büyük neticesi, gayesi ve en kıymetli meyvesidir; elbette hayatın da kâinat kadar büyük bir gayesinin ve neticesinin bulunması gerekir. Çünkü ağacın neticesi meyve olduğu gibi, meyvenin de çekirdeği vasıtasıyla neticesi, büyüyecek bir ağaçtır. Evet, bu hayatın gayesi ve neticesi ebedî hayat olduğu gibi, bir meyvesi de, hayatı veren Hayy ve Muhyî Zât’a şükür, ibadet, hamd ve sevgidir. Bu şükür, ibadet, hamd ve sevgi, hayatın meyvesi, kâinatın da gayesidir. Buradan şunu anla: Hayatın gayesinin, “Rahatça yaşamak, gaflet içinde her şeyden lezzet almak ve heveslerine uyarak bütün nimetlerden tatmak” olduğunu söyleyenler, gayet çirkin bir cehaletle, inkâr edercesine, belki de kâfircesine, bu çok kıymetli hayat nimetini, şuur hediyesini ve akıl ihsanını hafife alıp küçük görerek o nimetlere karşı dehşetli bir nankörlük göstermiş olurlar.

İkinci Remiz

Hayy isminin en büyük cilvelerinden biri ve Muhyî isminin çok latif bir tecellisi olan hayatın Birinci Remiz’de özet halinde zikredilen bütün mertebelerini, vasıflarını ve vazifelerini anlatmak için o vasıflar sayısınca risale yazmak gerekir. Bu sebeple ve o sıfatların, mertebelerin, vazifelerin bir kısmı Risale-i Nur’un farklı yerlerinde izah edildiğinden, her mertebenin etraflıca açıklamasını Risale-i Nur’a havale edip burada birkaç tanesine kısaca işarette bulunacağız.

İşte, hayatın yirmi dokuz vasfından yirmi üçüncüsünde şöyle denilmiştir: Hayatın iki yüzü de şeffaf, kirsiz olduğundan, görünüşteki sebepler, Rabbanî kudretin ondaki tasarruflarına perde kılınmamıştır.

Bunun sırrı şudur: Gerçi kâinatta her şeyde bir güzellik, iyilik ve hayır vardır; şer ve çirkinlik ise gayet azdır ve kıyaslama için bir ölçüdür ki, güzellik ve iyiliğin mertebelerini ve hakikatlerinin çok fazla