Özetin özeti: İsm-i Âzam olan altı ismin, ışıktaki yedi renk gibi kaynaşarak meydana getirdikleri mukaddes ışığa bakmak için bir özet yapmak uygun olur. Şöyle ki:
Kâinattaki her şeyi böyle durduran, varlıklarını devam ettiren, onları ayakta tutan Kayyûm isminin bu büyük cilvesinin penceresinden bak: Hayy isminin en büyük cilvesi bütün canlı varlıkları aydınlatmış ve kâinatı nurlandırmıştır, o canlıları cilvesiyle yaldızlıyor.
Şimdi de bak ki: Hayy isminin arkasında Ferd isminin en büyük cilvesi, bütün kâinatı her türlü varlıkla, unsurla birlik içine alıyor; her şeyin alnına bir vahdet mührü, yüzüne bir ehadiyet damgası basıyor; cilvesini sayısız dille ilan ettiriyor.
Ardından Ferd isminin penceresinden Hakem isminin en büyük cilvesine bak: Yıldızlardan zerrelere kadar, iki hayalî dürbünle seyrettiğimiz varlıkların hepsini, cüz’î olsun küllî olsun, en küçük daireden en büyük daireye kadar, her birine lâyık ve münasip bir şekilde verimli bir nizam, hikmetli bir intizam ve neticeleri görülen bir ahenk içine almış, süslemiş, yaldızlamıştır.
Sonra Hakem isminin en büyük cilvesinin penceresinden bak: Adl isminin en büyük cilvesiyle, İkinci Nükte’de izah edildiği şekilde, bütün kâinatı içindeki varlıklarla, sürekli bir faaliyet içinde öyle hayret uyandıran ölçülerle, tartılarla idare eder ki; gökcisimlerinden biri dengesini bir saniye kaybetse, yani Adl isminin cilvesinin gölgesinden bir an çıksa, yıldızlar içinde karışıklığa, bir kıyametin kopmasına sebep olacak. İşte bütün varlıkların büyük dairesi, Kehkeşan’dan, yani Samanyolu denilen büyük galaksiden tut, ta kanın içindeki alyuvarlar ve akyuvarların hareket dairelerine kadar, yıldızlar ordusundan zerreler ordusuna kadar her bir dairesinin, her bir mevcudunun baştan başa hassas bir denge ile ölçülüp biçilmiş bir şekilde ve vaziyette “kün feyekûn”den gelen emirlere tam bir boyun eğişle itaat ettiklerini gösteriyor.
Şimdi de Adl isminin büyük cilvesinin penceresinden, Birinci Nükte’de izah edildiği gibi, Kuddûs isminin en büyük tecellisine bak:
Dipnotlar
- Haşiye: Otuzuncu Lem’a’nın altı risaleciğinin esası, konusu olan ve İsm-i Âzam’ın sırrını taşıyan altı mukaddes ismin gayet kısa bir özetidir.
- “(O, bir şeyi yaratmak isteyince sadece) ‘ol!’ der, o da oluverir.” (Bakara sûresi, 2/117; Âl-i İmran sûresi, 3/47, 59; En’âm sûresi, 6/73; Nahl sûresi, 16/40).