b. İnsan Hacda Melekleşir

kulluğa sarılmakla nefsimizi kurban edişimizi anlatır. Hazreti İsmail’in kurban edilmesi hadisesini hatırlatır; onun yerine nasıl bir kurbanlık hayvan kesildiyse, bizim kurbanlıklarımızın da bizim yerimize geçtiğine işaret eder.

Şeytan Taşlama; şeytana ve onun çağırdığı yola karşı olduğumuzun timsalidir. Çok kayıtlarla sınırlı aklımızın hakiki illetini kavramaktan aciz olduğu bu fiili yapmakla bir mânâda “akl-ı meâş”ımızı⁴⁸ taşlarız.

Bir parçasını zikretmeye çalıştığımız bu mânâları haccın her rüknünde, her vacip, sünnet ve edebinde aramak gerekir.. ve arayan bulur…

b. İnsan Hacda Melekleşir

İnsan hac yaparken dünyaya ait kayıtlardan alabildiğine sıyrılır ve âdeta melekleşir. Hacı adayı, ihramı giydiği andan itibaren cismani ve bedenî davranışlarına bir had koyar. Yemesini, içmesini, uykusunu asgari seviyeye indirir. Dakikasını bile boşa geçirmeksizin gece-gündüz ibadet eder, evrad ü ezkârla meşgul olur. Zira bu öyle bir zaman dilimidir ki iyi değerlendirilirse Cennet gibi bir mükâfatı vardır. Bunun farkında olan kimse, olabildiğince beşeriyetten sıyrılıp melekleşmeye gayret eder. Haccın özündeki mânâ da budur; yani insanın bir süreliğine dahi olsa maddesini, cismaniyetini, beşeriyetini arkada bırakıp melekler gibi bir hayat yaşaması ve bu şekliyle Rabbine yakınlaşması.

Nefis elbette ki alışkanlıklarını bırakmak istemeyecek, itiraz edip karşı koymaya çalışacaktır. Sütten kesilen bir yavru gibi çırpınacaktır. Ne var ki nefsin bu çırpınışları, Allah’ın em-