Kabirlerin Keşfi
Velilerin menkıbelerinin anlatıldığı eserlerde, kabirlerin keşfinden bahsedilmektedir. Hatta ehlullaha ilk inkişaf eden şeyin, kabirlerin keşfi olduğu söylenmektedir. Bunu şu şekilde anlamak lâzımdır. Allah dostlarına gösterilen, açılan o kadar gizli hakikatler vardır ki, onlardan bir tanesi de, –belki vilâyetin ilk basamağı– kabirlerin keşfidir. Dolayısıyla mezarın içini, daha doğrusu âlem-i berzahta olup biten şeyleri bir ehl-i keşfin müşâhedesi, çok ileri bir seviye değil sadece işin başıdır.
Yine velilerin, insanın içinden geçen şeylere –Allah’ın izni ile– muttali olması ve söylemesi, “intâk-ı bi’l-hak” şeklinde olup, farkında olmadan, onları Allah’ın konuşturmasıdır. Bu, sezme şeklinde de olabilir. Onlar muhataplarının zihinlerinden geçen düşünceleri sezer ve üstü kapalı bir şekilde ifade ederler. Ve anlatılanları ancak ilgili şahıslar anlayabilir. Aynı ruh hâleti içinde olmayanlar ise konuşanı deli divane zannederler.
Keşif, ister intâk-ı bi’l-hak olsun, isterse sezme şeklinde olsun, bu, Allah dostlarının hadislerde belirtilen şu sırra mazhar olmalarıyla yakından ilgilidir. “Kim benim bir veli kuluma düşmanlık gösterirse, ona harp ilan ederim. Kulumun Bana en çok yaklaştığı ibadetler farz ibadetleridir. Kulum nafilelere devam ettikçe Bana yakınlığı daha da artar. Ta Ben onun tutan eli, gören gözü, yürüyen ayağı olurum.”
Evet, keşif, peygamberlerin mucizelerinde olduğu gibi, Allah’ın dilemesiyle olur. Yoksa ben de keşfedeyim, ben de kalbten geçenleri bileyim demekle olmaz.
Rüya - Vahiy İlişkisi
Hz. Âişe Validemiz’in ifadelerine göre nübüvvet öncesi Allah Resûlü’nün (sallallâhu aleyhi ve sellem) rüyaları, ayniyle ve sabah aydınlığı parlaklığında tecellî ederdi. Yani bu dönemde Nebiler Serveri’ne rüyasında gösterilen olaylar, güneş gibi ya da eşyanın aydınlık bir ortamda bütün özellikleri ile göründüğü gibi net gösterilirdi. Bu dönem en sağlıklı rivayetlere göre 6 ay kadar devam etmiştir. İhtimal vahyin 23 sene devam etmesi sebebiyle de, bu 6 aylık devreye nübüvvetin 46 parçasından bir parça denilmiştir.