Esasen misal âlemi, eşyanın ilmî vücutlarının tecellî âlemidir. Bu hayat, kudret ve kaderin içine girince dünya hayatı gibi bir hayat oluyor. Yaşandıktan sonra, plan ve program sanki yine arşivde duruyormuş gibi geliyor. İşte, evliyâullahın nazarı bunlara ulaşır. Bu konuda, Şah Veliyullah Dihlevî’nin “Hüccetullahi’l-Bâliğa” adlı eseri ile, Mevlâna Şiblî’nin Asr-ı Saadet serisinin 1 ve 2. cildinin Miraç bölümünde geniş malumat bulmak mümkündür.

Kalb Balansı

Bazı kardeşlerimiz makro âlemdeki hâdiselere bakarak durum değerlendirmesine gidiyor ve bir kısım fikirler üretmeye çalışıyorlar. Hâlbuki bu, işin sadece bir yönüdür. Bence mikro âlem ihmal edilmektedir. Her arkadaş, evvelâ kendi ruh istikametine bakmalı: Allah’la ne kadar irtibatı var? Ev bark, çoluk çocuk endişesi yanında, ruhî hayatı adına da bir kısım kaygılar taşıyor mu? Her gün Allah’ın dinini tebliğ etme düşüncesini ve ızdırabını duyuyor mu?

Evet işte, bence herkes buna bakmalıdır. Âyette “(Evvelâ) siz kendinize bakın.”⁷ buyrulmuştur. Yani siz, kalb balanslarınızı, ruh saatlerinizi iyi ayarlarsanız, makro âlemde her şey sizin saatinize göre ayarlanacaktır. Eskiden saati saatçiye götürdüklerinde, ilk önce balansına bakarlardı. İşte bunun gibi, herkes ve her fert evvelâ kalb balansına bakmalı. Şayet orada bir arıza varsa, ilk defa onun izalesine çalışmalı. Bugün Rusya yıkıldı, yarın belki ABD ve Avrupa yıkılır gider; gider ama bunlara alternatif dünyada denge unsuru olacak güç var mı? Osmanlı bunlara alternatif olma özelliğini kaybedince, ABD ve Avrupa girdi devreye... Öyle ise önce fikir, düşünce ve ruhî hayat açısından sağlam bir millet olmalı, ondan sonra da devletler arası muvazenedeki yerimizi istirdada çalışmalıyız. İşte alternatif güç budur!..