2. Büyükleri saran bunca ilâhî lütufları görmezlikten gelmek, bir yönüyle Cenâb-ı Hakk’ın lütuflarına da göz kapamak demektir. “Kul Allah’ı nasıl bilirse Cenâb-ı Hak’tan öyle muamele görür.” prensibinden hareketle, böyle bir göz kapamayı değerlendirecek olursak, o kişinin mahrumiyetinin büyüklüğü kendiliğinden ortaya çıkar...

3. Büyükleri kendi seviyelerine indirenler büyük bir zulüm içindedirler. Zira o makamı onlara Cenâb-ı Hak vermiştir. Allah tarafından verilen böyle bir makamı onların elinden almaya yeltenmek –zaten almak da imkânsızdır– zulüm değil de ya nedir? Birçok âyetin işaretiyle, mütecaviz ve saldırganlar felah bulamayacaklarına göre, bu haddini bilmezlerin de bir yere varması mümkün değildir.

İşte evliyâ menkıbelerinin nakledilmesini tenkit edenlerden bir kısmı böyle insanlardır. Onların tenkitlerinin temelinde, evliyâyı inkâr ve kerameti tezyif vardır. Çıkış noktaları hata olduğu için de iddia edip ortaya koydukları meselelerde hatadan kurtulamamaktadırlar.

Ancak ikinci bir grup insan daha vardır ki, zâhiren onların söyledikleri de tenkit gibi görülebilir. Fakat diğerleriyle bunların arasında ciddî farklar söz konusudur. İkinciler, kat’iyen evliyâ menkıbelerinin nakline karşı değillerdir. Onların şikâyetleri bu menkıbelerin hayata geçirilemeyişidir. Yani onlar da, bir İmam Rabbânî’nin, İmam Şazilî’nin, Şah-ı Nakşibend’in ve diğer büyüklerin menkıbelerinin anlatılması hususunda hemfikirdirler; ama sadece bu menkıbeleri dinlemek onların mazhariyetlerini elde etme adına yeterli değildir. Eğer bu menkıbeler, bizlerde teşvik adına bazı latîfeleri uyandırıyorsa, en azından menkıbelerini okuduğumuz zatlara benzemeye özenmeli ve onları yükselten amelleri hayatımıza tatbik etmeliyiz, derler. Bu ikinci görüş gayet masumdur, yerindedir ve kat’iyen birinci görüş sahipleriyle iltibas edilip aynı kefede değerlendirilmemelidir.