Biz de, kanaat olarak son görüşü destekliyor ve diyoruz ki: Menkıbelerle teselli olma, bir ölçüde menkıbe kahramanı olamamanın ifadesidir. Öyleyse bizler, sadece büyüklere ait menkıbeleri dinlemek ve okumakla yetinmemeli; himmetlerimizi âli tutarak onlar gibi olmaya çalışmalıyız. Zira İslâm, mebde ile müntehayı birleştiren bir dindir. İşin başındaki bir insan, kendine göre ondan istifade edebileceği gibi, Cibril de kendine göre istifade edebilmektedir. Öyleyse her insan, kendi istifadesi açısından işin zirvesine ve en münteha noktasına talip olmalıdır.. ve Allah’a kurbiyette “Daha yok mu?” ufkunu yaşamalıdır. Bu da ancak, büyüklük yolunda yürünürse imkân dahiline girecektir. Bu yol ise âzamî takva, ihlâs, zühd ve vera gibi esaslar üzerine kurulmuştur.

Onlarsız Allah’a yaklaşmak ve onlarsız büyüklere benzemek mümkün değildir...

Vilâyet Yoluna Teşvik

Şunu kesin bir dille ifade etmek isterim ki; günümüzde kasdî ve iradî günahlara girmeden kırk gün yemesine, içmesine dikkat eden, aldığı gıdayı asgari seviyeye indiren ve ruhî melekelerini ibadet ve oruçla besleyen bir insanın, kabiliyet ve kapasitesi ölçüsünde, gözü mânâya açılır ve bir kısım hakikatler ona ayan beyan görülebilir. Gözün mânâya açılmasının da elbette kendine göre usûl ve prensipleri vardır. Ancak arz ettiğimiz hususlar bu mevzudaki prensiplerin başında gelir.

Gözün açılması, insanın gayba muttali olması ve eşyanın perde arkasını müşâhede, elbette ki mutlak kemalin esası ve temeli değildir. Öyle olsaydı, Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve diğer sahabelerin binlerce kerameti olması gerekirdi. Hâlbuki onların bir ikisinin dışında kerameti söz konusu olan kimse yok gibidir. Olanların da, ikram nev’inden birkaç kerameti vardır. Ama yine de gözün mânâya açık olması, büyüklüğün bir buudu kabul edilebilir. İnsanlar mutlaka vilâyete karşı imrendirilmelidirler. Eserlerde vilâyet-i kübrâyı temsilen yapılan işaretler de böyle birer teşvik olsa gerek...