İşte hakiki İsevîlik dini, ortaya çıkmasıyla ve İslamiyet’e dönüşmesiyle gerçi âlemin büyük kısmında nurunu yayar. Fakat kıyametin kopmasına yakın, tekrar bir dinsizlik cereyanı baş gösterir, üstün gelir ve ²²اَلْحُكْمُ لِلْأَكْثَرِ kaidesince, yeryüzünde “Allah, Allah” diyecek kimse kalmaz.²³ Bu, mühim bir cemaatin yeryüzünde mühim bir mevkiye sahip olacağı bir surette “Allah, Allah” denilmeyecek demektir. Yoksa azınlıkta kalan veyahut mağlup düşen hak ehli, kıyamete kadar bâki kalacaktır. Yalnız kıyametin kopacağı anda, onun dehşetini görmemeleri için bir rahmet eseri olarak müminlerin ruhları daha önce teslim alınacak, kıyamet kâfirlerin başına kopacaktır.²⁴

Beşinci Sorunuzun Meali:

Kıyamet hadiseleri ölmüş insanların ruhlarına tesir edecek mi?

Cevap: Derecelerine göre tesir edecek. Meleklerin kahır tecellilerinden kendilerine göre müteessir olmaları gibi… Nasıl ki bir insan, sıcak bir yerdeyken dışarıda kar ve tipi içinde titreyenleri görse, aklı ve vicdanı vasıtasıyla onun tesirini bir parça hisseder. Aynen öyle de, şuur sahibi bâki ruhların, kâinatla alâkadar oldukları için derecelerine göre kâinatın büyük hadiselerinin tesirini hissedeceklerini; azap ehli ise elem verici, saadet ehli ise hayret verici, şaşkınlık içinde, belki bir yönden müjdeli tesirlere maruz kalacaklarını Kur’an’ın işaretleri gösteriyor.²⁵ Zira Kur’an-ı Hakîm, kıyametin hayret verici hadiselerini tehdit suretinde sürekli zikrediyor,²⁶ “Göreceksiniz!..” diyor.²⁷ Halbuki onu beden gözüyle görecekler, kıyamete yetişenlerdir. Demek, kabirde cesetleri çürüyen ruhların da Kur’an’ın o tehdidinden hisseleri var.