İkinci Risale Olan İkinci Mesele

“Hazreti Musa (aleyhisselam), Hazreti Azrail’in (aleyhis-

selam) gözüne tokat vurmuş.. ilâ âhir.”²⁰ mealindeki hadise

dair mühim bir münakaşayı bitirmek ve meseleyi halletmek

için yazılmıştır.

Eğirdir’de ilmî bir münakaşa işittim. O münakaşa, bilhassa şu zamanda yanlıştır. Hatta münakaşayı bilmiyordum. Bana da soruldu. Muteber bir kitapta, hadis-i Şeyheyn’in²¹ ittifakına alâmet olan “ ”ق işaretiyle bir hadis gösterildi, “Hadis midir, değil midir?” diye cevap istendi.

Dedim ki: Böyle muteber bir kitapta Şeyheyn’in hadisteki ittifakına hükmeden bir zâta güvenmek lâzım. Demek, hadistir. Fakat hadisin, bazı Kur’an ayetleri gibi, müteşabih²² olanları var; onların mânâlarını ancak havas tabaka bulabilir. Şu hadisin ilk anlaşılan mânâsının da hadis ilmine ait zor meselelerden, müteşabih kısmından olma ihtimali var.

Eğer münakaşa sebebi olduğunu bilseydim, öyle kısa değil belki şöyle cevap verirdim:

Öncelikle: Bu çeşit meseleleri münakaşa etmenin birinci şartı insafla, hakkı bulmak niyetiyle, inatlaşmadan, ehil kimseler arasında, yanlış anlamalara sebep olmadan yapılmasıdır. Müzakere bu şekilde caiz olabilir. O müzakerenin hak için olduğuna delil, eğer hak karşı tarafın elinde görünürse üzülmemek, aksine memnun olmaktır. Çünkü insan bilmediği şeyi öğrenir. Eğer hak kendi elinde görünürse fazla bir şey öğrenmez, belki gurura düşme ihtimali var.

İkincisi: Münakaşa sebebi eğer hadis ise hadisin mertebelerini, zımnî vahyin²³ derecelerini ve Resûl-u Ekrem’in (aleyhissalâtü vesselam)