büyüklüğünü gösteriyor.

İkinci Sorunuz: Zülkarneyn’in seddi nerededir? Yecüc ve Mecüc kimdir?²¹

Cevap: Eskiden bu meseleye dair bir risale yazmıştım. O zamanın dinsizleri onu görünce susmuşlardı. Şimdi hem o risale yanımda değil, hem de hafızam çalışmaya ara vermiş halde, bana yardım etmiyor. Yirmi Dördüncü Söz’ün Üçüncü Dal’ında da bu meseleden biraz bahsedilmiştir. Bu yüzden meselenin yalnız iki-üç nüktesine kısaca değineceğiz. Şöyle ki:

Hakikati delilleriyle bilen zâtların beyanına göre ve Zülkarneyn unvanının işaretiyle, Yemen padişahlarının Zülyezen gibi “zû”²² ekiyle başlayan isimleri bulunduğundan Zülkarneyn, Büyük İskender değildir. Belki Hazreti İbrahim zamanında yaşamış²³ ve Hazreti Hızır’dan ders almış²⁴ Yemen padişahlarından biridir.²⁵ İskender ise milattan yaklaşık üç yüz sene önce yaşamış, Aristo’dan ders almıştır.²⁶

İnsanlık tarihi, muntazam olarak ancak üç bin sene önceye kadar gider. Bu noksan ve kısa tarih nazarı, Hazreti İbrahim zamanından öncesi hakkında doğru bir şekilde hüküm veremiyor. O devirlerden hurafelerle, inkâr ederek yahut da çok kısa bahsediyor. Yemenli Zülkarneyn’in tefsirlerde eskiden beri İskender adıyla şöhret bulmasının²⁷ iki sebebi var: Ya Zülkarneyn’in bir ismi İskender’dir; Büyük İskender veya Eski İskender de denilir. Ya da Kur’an ayetlerinin zikrettiği küçük hadiseler daha büyük hadiselerin uçları olması yönüyle, Zülkarneyn olan Büyük