geçici ve uğursuz bir makam kazanır. اَلْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ¹⁰⁷الْمُتَّقِينَ sırrınca, dünyada zarara, berzahta azaba sebep ve ahirette düşman olan bazı yalancı dostlar bulur.

Misaldeki birinci adam, farz edelim makam sevgisini ve şöhret düşkünlüğünü kalbinden çıkarmasa bile ihlâsı ve Allah’ın rızasını esas tutmak ve makam sevgisini, şöhret düşkünlüğünü hedef yapmamak şartıyla, bir nevi meşru olan manevî makam, hem de muhteşem bir makam kazanır ki, o damarını mükemmel şekilde tatmin eder. Bu adam az, hem de pek az ve önemsiz bir şey kaybeder; buna karşılık çok, hem de pek çok kıymetli, zararsız şey bulur. Belki birkaç yılanı kendinden kaçırır; buna bedel çok mübarek mahlûkları arkadaş edinir, onlarla yakınlık, dostluk kurar. Veya ısırıcı, yabani eşekarılarını kaçırıp mübarek rahmet şerbetçileri olan arıları kendine çeker. Onların elinden bal yer gibi öyle dostlar bulur ki, daima dualarıyla kevser misali feyizler, İslam âleminin her tarafından onun ruhuna içirilir ve amel defterine geçirilir.

Bir zaman dünyanın büyük bir makamını işgal eden küçük bir insan, şöhret yolunda büyük bir kabahat işleyerek İslam âleminin gözünde maskara olduğunda, geçen temsilin mealini ona ders verdim, başına vurdum. İyi sarstı, fakat kendimi makam sevgisinden ve şöhret düşkünlüğünden kurtaramadığım için o ikazım da onu uyandırmadı.

İkinci Hile

İnsanda en mühim ve esaslı hislerden biri korku hissidir. Aldatıcı zalimler, bu korku damarından çok istifade etmektedir. Onunla korkakları gemliyorlar. Ehl-i dünyanın hafiyeleri ve dalâlet yolundakilerin propagandacıları, avam tabakanın ve bilhassa âlimlerin bu damarından çok faydalanıyor. Onları korkutuyor, evhamlarını tahrik ediyorlar. Mesela, nasıl ki damda bulunan bir adamı tehlikeye atmak için hilekâr biri, o evhamlı adama zararlı görünen bir şeyi gösterip yersiz korkusunu tahrik ederek kova kova onu damın kenarına kadar getirir, baş aşağı düşürür ve adamın boynu kırılır. Aynen bunun gibi, çok önemsiz evhamla çok mühim şeyleri feda ettiriyorlar. Hatta bazı kimseler bir sinek beni ısırmasın diyerek yılanın ağzına girer.