Muhyiddin İbni Arabî’ye ne kadar noksan görünüyorsa, tasavvuf yoluyla alınan marifet de doğrudan doğruya Kur’an-ı Hakîm’den, peygamber varisliği sırrıyla alınan marifete kıyasla o kadar noksandır. Çünkü Muhyiddin İbni Arabî’nin yolu, daimî huzuru kazanmak için لَا مَوْجُودَ إِلَّا ⁶¹هُوَ deyip kâinatın varlığını inkâr edecek dereceye kadar gelmiş. Diğerleri ise yine daimî huzuru kazanmak için ⁶²لََا مَشْهُودَ إِلَّا هُو deyip kâinatı mutlak unutuş perdesi altında bırakmak gibi acayip bir yola girmişler.

Oysa Kur’an-ı Hakîm’den alınan marifet, daimî huzur vermekle beraber, kâinatı ne yokluğa mahkûm eder ne de mutlak unutuşa hapseder. Aksine, başıbozukluktan çıkarıp Cenâb-ı Hak namına kullanır, her şey O’nu bilmeye ayna olur. Sa’dî Şirazî’nin dediği gibi,

دَرْ نَظَرِ هُوشْيَارْ هَرْ وَرَقِي دَفْتَرِيسْتْ أَزْ مَعْرِفَتِ كِرْدِگَارْ⁶³

her şeyde Cenâb-ı Hakk’ı bilip tanımaya bir pencere açar.

Bazı Söz’lerde, kelâm âlimlerinin gittikleri yol ile Kur’an’dan alınan hakiki yolun farkları hakkında şöyle bir temsil göstermiştik: Mesela kimileri su getirmek için dağların altını kazar, uzak yerlerden küngân (su borusu) ile su getirir. Bir kısım insan da suyu her yerde kuyu kazarak çıkarır. Birinci yol çok zahmetlidir; kanallar tıkanır, su kesilir. Her yerde kuyu kazıp su çıkarmaya ehil olanlar ise suyu zahmetsiz bir şekilde bulur. Aynen bunun gibi, kelâm âlimleri de âlemde sonsuz sebep-netice zincirinin ve devrin imkânsızlığını gösterip sebepleri kestikten sonra Vâcibü’l-Vücûd’un varlığını ispat ediyorlar. Uzun bir yoldan gidiliyor…

Kur’an-ı Hakîm’in hakiki yolu ise suyu her yerde buluyor, çıkarıyor. Her bir ayeti Hazreti Musa’nın asâsı gibi, nereye vursa âb-ı hayat fışkırtıyor.

وَفِي كُلِّ شَيْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى أَنَّهُ وَاحِدٌ⁶⁴

düsturunu her şeye okutuyor.