Evet, hak yolundakiler, gayet kuvvetli bir dayanak noktası olan Allah’a imandan gelen tevekkül ve teslimle ihtiyaçlarını başkalarına arz etmez, onların yardımını istemezler. İsterlerse de buna sımsıkı yapışmazlar. Sadece dünyayı gaye edinenler ise dünya işlerinde hakiki dayanak noktalarından gafil oldukları için zayıf ve aciz düşüp yardımcılara şiddetle ihtiyaç duyar; samimi bir şekilde, belki fedakârca ittifak ederler.
İşte hak ehli, ittifaktaki hak kuvvetini düşünmedikleri ve aramadıkları için haksız ve zararlı bir netice olan ayrılığa düşerler. Haksız olan dalâlet ehli ise acizlikleri sayesinde ittifaktaki kuvveti hissettiklerinden, maksatlarına ulaşmak için çok mühim bir vesile olan ittifakı elde etmişlerdir.
İşte hak yolundakilerin bu haksız ayrılık hastalığının merhemi ve ilacı: وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ayetindeki şiddetli ilahî yasağa uymak, وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰى ayetindeki toplum hayatı için gayet hikmetli ilahî emirlere uygun hareket etmek ve ayrı düşmenin İslamiyet’e ne kadar zararlı olduğunu, dalâlet yolundakilerin hak yolundakilere üstün gelmesini ne derece kolaylaştırdığını düşünüp zayıflığını ve aczini tam hissederek hak ehlinin kafilesine fedakârca, samimi bir şekilde katılmaktır. Benliğini ve kendi menfaatini unutup riya ve yapmacıklıktan kurtularak ihlâsı elde etmektir.
Altıncı Sebep: Hak yolundakilerin ayrı düşmesi namertliklerinden, gayretsizliklerinden ve hamiyetsizliklerinden kaynaklanmadığı gibi; gaflet içindeki ehl-i dünyanın ve sapkınların dünya hayatına ait işlerde samimi ittifakları da mertlikten, hamiyetten ve gayretli olmalarından değildir.
Aksine, hak ehli çoğunlukla ahirete ait faydaları düşündüğünden, o mühim ve çok sayıdaki meseleye dair mertlikleri, hamiyetleri, gayretleri bölünür. Esas sermayeleri olan vakitlerini tek bir meseleye sarf etmedikleri için yol arkadaşlarıyla ittifakları güçlenmez. Çünkü mesele çok, daire geniştir.
Dipnotlar
- “Sakın birbirinizle ihtilâf etmeyin, sonra korkuya kapılıp zaafa düşersiniz, rüzgârınız (kuvvetiniz) gider.” (Enfâl sûresi, 8/46).
- “Siz iyilik etmek, fenalıktan sakınmak hususunda birbirinizle yardımlaşın.” (Mâide sûresi, 5/2).