8. Yanlış değerlendirdiği izzetini,
9. Ve önemsiz, rekabeti seven hislerini terk etmekle insan ihlâsı kazanır, vazifesini hakkıyla yerine getirir.
Üçüncü Sebep: Hak yolundakilerin ayrı düşmesi, gayretsizlikten ve daha aşağı olmalarından kaynaklanmadığı gibi, dalâlet ehlinin ittifakı da gayretlerinin çok yüksek olmasından değildir. Aksine, hidayet yolundakilerin ayrı düşmesi yüksek gayretlerinin kötüye kullanılmasından, dalâlet yolundakilerin ittifakı ise gayretsizlikten doğan zaaf ve acizlikten kaynaklanır.
Hidayet ehlini, yüksek gayretlerini kötüye kullanmaya, dolayısıyla anlaşmazlığa ve rekabete sevk eden şey, ahiret yolunda övülmüş bir haslet sayılan sevap kazanma hırsı ve uhrevî vazifelerde doymamaktır. Yani, “Bu sevabı ben kazanayım, bu insanları ben doğru yola çağırayım, benim sözümü dinlesinler.” diye düşünerek karşısındaki hakiki kardeşine; sevgisine, yardımına ve kardeşliğine cidden muhtaç olduğu bir insana karşı rekabet edercesine bir tavır takınır. “Talebelerim neden onun yanına gidiyor? Niçin onun kadar talebem yok?” diye benliği bunu fırsat bilip o insanı kınanmış bir haslet olan makam sevgisine meylettirir; ihlâsı öldürür, riya kapısını açar.
İşte bu hatanın, bu yaranın, bu müthiş ruh hastalığının ilacı şudur: Cenâb-ı Hakk’ın rızası ihlâs ile kazanılır, insana tabi olanların çokluğu ile ya da fazla başarı ile değil... Onlar Cenâb-ı Hakk’ın takdirine bağlı olduğu için istenmez, belki bazen verilir.
Evet, bazen bir tek kelime kurtuluş sebebi ve Allah’ın rızasına vesiledir. Sayıca çokluğun önemi o kadar dikkate alınmamalı. Çünkü bazen bir tek insanın doğru yola erdirilmesi, bin insanınki kadar,
Dipnotlar
- Haşiye: Hatta sahih hadisle, ahirzamanda İsevîlerin hakiki dindarları Kur’an ehliyle ittifak edip müşterek düşmanları olan dinsizliğe karşı dayanacakları gibi, şu zamanda da din ve hakikat ehli, değil yalnız dindaşı, meslektaşı, kardeşi olanlarla samimi ittifak etmek, belki Hıristiyanların hakiki dindar ruhanileri ile dahi ayrılığa sebep olan noktaları geçici surette münakaşa ve anlaşmazlık konusu etmeyerek ortak düşmanları olan mütecaviz dinsizlere karşı ittifaka muhtaçtırlar.
- İhlâsla dünyadan ayrılandan Allah Teâlâ’nın razı olacağını bildiren hadis için bkz. İbni Mâce, mukaddime 9; el-Hâkim, el-Müstedrek 2/362.
- Bir beklentisi olmaksızın, sırf Allah için söylediği sözlerden dolayı kişinin cennetteki derecesinin yükseltileceğine dair bkz. Buhârî, rikak 81; Müslim, zühd 6; Tirmizî, zühd 12.