hırsla rızıklarının peşinde dolaşmalarına rağmen yeterince bulamadıkları için cılız ve zayıf kalması, yine hırsın ne derece zahmet sebebi, kanaatin ise ne kadar rahata vesile olduğunu gösterir.
Hem Yahudi milletinin hırsla, faizle, hile dolabıyla rızıklarını zilletli ve sefil, gayrimeşru bir şekilde ve ancak yaşayacak kadar bulmaları, bedevîlerin ise kanaatkârca vaziyetleri içinde izzetle yaşamaları ve kâfi rızkı elde etmeleri yine davamızı açıkça ispatlar.
Hem pek çok âlimin ve edibin zekâlarından kaynaklanan bir hırs yüzünden fakirliğe düşmeleri, birçok aptal ve iktidarsızın ise yaradılıştan gelen, kanaatkârca vaziyetleri ile zenginleşmesi, helâl rızkın iktidar ve iradeye göre değil, acze ve fakrını göstermeye göre geldiğini kesinlikle ispat eder. Helâl rızık, iktidar ve irade ile ters orantılıdır. Çünkü çocukların iktidarı ve iradesi arttıkça rızkı azalır, uzaklaşır, ağırlaşır. اَلْقَنَاعَةُ كَنْزٌ لَا يَفْنٰى hadisinin sırrıyla kanaat, rahatça geçinmek ve yaşamak için bir definedir. Hırs ise bir hüsran ve sefalet kaynağıdır.
Üçüncüsü
Hırs, ihlâsı kırar, ahireti kazanmak için yapılan amelleri zedeler. Çünkü takva sahibi bir insanda hırs varsa halkın kendisine alâka göstermesini ister. Bunu isteyen ise tam ihlâsı bulamaz. Bu netice çok mühimdir, çok dikkat etmek gerekir.
Dipnotlar
- Bu hususu ifade eden bazı ayet-i kerimeler için bkz. Bakara sûresi, 2/61, 96.
- Haşiye: İran’ın adil padişahlarından Nûşirevân-ı Âdil’in veziri, zekâsıyla meşhur bir âlim olan Büzürcmehr’e (Büzürg-Mihr) sormuşlar: “Neden âlimler idarecilerin kapısında görünüyor da idareciler âlimlerin kapısında görünmüyor. Halbuki ilim, idareciliğin üstündedir?” Şöyle cevap vermiş: “Âlimlerin ilminden, idarecilerin cehaletindendir.” Yani idareciler, cehaletlerinden ilmin kıymetini bilmiyorlar ki, âlimlerin kapısına gidip ilim arasınlar. Âlimler ise marifetlerinden mallarının kıymetini bildikleri için idarecilerin kapısında arıyorlar. İşte Büzürcmehr, âlimlerin fakr ve zilletlerine sebep olan zekâlarının neticesi olan hırslarını zarif bir surette tevil ederek bu soruya nazik bir şekilde cevap vermiştir. Hüsrev
- Haşiye: Bunu doğrulayan bir hadise: Fransa’da ediplere iyi dilencilik yaptıkları için dilencilik vesikası veriliyor. Süleyman Rüşdü
- Bu hususu ifade eden bir hadis-i şerif için bkz. ed-Deylemî, el-Müsned 4/385.
- “Kanaat, bitmek tükenmek bilmeyen bir hazinedir.” (Bkz. et-Taberânî, el-Mu’cemü’l- Evsat 7/84; el-Beyhakî, ez-Zühd 2/88; el-Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 2/133).