sıddıkların, şehitlerin, salihlerin ve Tabiîn’in “Allah’ı görür gibi ibadet eden muhsinler” olduğunu bildiriyor. İslam âlemi içinde o toplulukların en mükemmelinin ve en faziletlisinin bulunduğunu, Ahirzaman Peygamberi’nin (aleyhissalâtü vesselam) varisi olmak sırrıyla silsile halinde devam eden peygamber varisi cemaati, Sıddık-ı Ekber’in sıddıkıyet madeninden gelen sıddıklar kafilesini, diğer üç halifenin şehadet mertebesine bağlı bulunan şehitler kafilesini, وَالَّذِينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ sırrına bağlı olan salihler cemaatini ve قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّٰهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ sırrına uyan, sahabenin ve raşit halifelerin rehberliğinde giden Tabiîn’i gaybî haberlerle gösteriyor. وَالصِّدِّيقِينَ kelimesi, işarî mânâsıyla, Resûl-u Ekrem’den (aleyhissalâtü vesselam) sonra makamına geçecek, halifesi olacak ve Müslümanlar arasında “Sıddık” unvanıyla bilinecek olan sıddıklar kafilesinin reisi Hazreti Ebûbekir Sıddık’ı haber veriyor.
وَالشُّهَدٓاءِ kelimesi, raşit halifelerden üçünün şehit olacağını, Hazreti Sıddık’tan sonra halifelik makamına üç şehidin geçeceğini bildiriyor. Çünkü اَلشُّهَدٓاءِ kelimesi cem, yani çoğuldur. Cemin en azı üçtür. Demek, Hazreti Ömer, Hazreti Osman ve Hazreti Ali (radiyallâhu anhum), Hazreti Sıddık’tan sonra İslam devletinin başına geçecek ve şehit olacaklardır. Geleceğe dair bu haber aynen gerçekleşmiştir.
وَالصَّالِحِينَ kaydı ise Suffe Ashabı gibi Allah’ın emirlerine uymada ve ibadette Tevrat’ın övgüsüne mazhar olmuş takva ve ibadet ehli salihlerin sayısının istikbalde çok artacağını haber vermekle beraber, وَحَسُنَ أُۨولئِٰٓكَ رَفِيقًا cümlesi, sahabeye ilim ve amelde eşlik edip uyan Tabiîn’in tâbi oluşunu ve ebediyet yolunda o dört kafilenin rehberliklerini takdir eder. Hazreti Hasan’ın (radiyallâhu anh) hilafeti bir ay gibi kısa bir süre devam etse de إِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْدِي ثَلَاثُونَ سَنَةً ve
Dipnotlar
- “İman edip makbul ve güzel işler yapanlar.” (Bakara sûresi, 2/82).
- “De ki, ey insanlar, eğer Allah’ı seviyorsanız gelin bana uyun ki, Allah da sizi sevsin.” (Âl-i İmran sûresi, 3/31).
- “Sıddıklarla...” (Nisâ sûresi, 4/69).
- “Şehitlerle...” (Nisâ sûresi, 4/69).
- “Salih kişilerle...” (Nisâ sûresi, 4/69).
- “Bunlar ne güzel arkadaşlar!” (Nisâ sûresi, 4/69).
- “Hilafet benden sonra otuz sene devam edecektir.” (Tirmizî, fiten 48; Ebû Dâvûd, sünnet 9; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 5/220, 221).