Bir ticaret yapmadım, nakd-i ömür oldu hebâ,

Yola geldim; lâkin göçmüş cümle kervan bîhaber.

Ağlayıp nâlân edip düştüm yola tenha garib,

Dîde giryan, sîne biryan, akıl hayran bîhaber.⁸

O zaman gurbetteydim. Ümitsizce bir hüzün, pişmanlık dolu bir keder ve yardım dilercesine bir hasret hissettim.

Birden Kur’an-ı Mucizü’l-Beyan imdadıma yetişti. Bana o kadar kuvvetli bir ümidin kapısını açtı ve öyle hakiki bir teselli ışığı verdi ki, o vaziyetimden yüz derece şiddetli bir ümitsizliği dahi yok edebilir ve o karanlıkları dağıtabilirdi.

Evet, ey benim gibi dünya ile alâkası kesilmeye başlayan, bağları kopmaya yüz tutan muhterem ihtiyarlar! Hiç mümkün müdür ki, bu dünyayı mükemmel ve muntazam bir şehir, bir saray gibi yaratan bir Sâni-i Zülcelâl, o şehirde, o sarayda en mühim misafirleriyle ve dostlarıyla konuşmasın, görüşmesin? Madem O, bu sarayı bilerek yapmış ve iradesiyle düzenleyip süslemiştir; elbette nasıl ki “yapan bilir”, aynen öyle de, “bilen konuşur.”⁹ Madem bu sarayı, bu şehri bize güzel bir misafirhane ve ticaret meydanı yapmış, elbette o Zât’ın bizimle münasebetini ve bizden istediklerini gösteren bir defteri, bir kitabı bulunacaktır.

İşte, o en mükemmel kutsî defter; kırk yönden mucize olan, her dakika hiç değilse yüz milyon insanın dilinde gezen, onlara nur saçan, her bir harfinde en az on sevap,¹⁰ bazen on bin ve bazen Kadir Gecesi sırrıyla otuz bin sevap bulunan, cennet meyveleri ve berzah nuru veren Kur’an-ı Mucizü’l-Beyan’dır. Kâinatta bu makamda onunla rekabet edecek başka bir kitap yoktur, hiç kimse gösteremez.¹¹ Madem elimizdeki Kur’an, göklerin ve yerin Yüce Yaratıcısının mutlak rubûbiyeti, ulûhiyetinin büyüklüğü ve rahmetinin