Kırık Testi

Kalbin Zümrüt Tepeleri

Sonsuz Nur

Prizma

Çağ ve Nesil

Ölçü veya Yoldaki Işıklar

Kur'an-ın Altın İkliminde

Fasıldan Fasıla

bir-nefes

İ’lâ-yı kelimetullahın ve kendi ruhunuzun abidesini ikame etmenin dışında göstereceğiniz her gayret boştur, havanda su dövme demektir. Burada belki size bazı şeyler kazandırabilir; alkış kazandırabilir, takdir kazandırabilir, şuursuz kitle psikolojisiyle hareket eden yığınları sizin arkanızdan koşturabilir. Fakat bunların hiçbirinin uhrevî âlem itibarıyla Allah nezdinde bir arpa kadar kıymeti yoktur! Dağlar cesametinde kıymeti olan bir şey varsa, o da Allah yolunda mücahededir. “Bir kimse Allah yolunda ölesiye cihad ederse, yani kalbler ile Allah arasında engelleri yıkarak kalblerin Allah’la bütünleşmesini, buluşmasını sağlama istikametinde cihad ederse, işte o Allah yolunda bir cihaddır!” Onun dışındaki şeyler size şirin, tatlı görünebilir, fakat nezd-i ulûhiyette kıymet-i harbiyesi yoktur bunların.Yolunuz bu ise, -Budur inşaallah; bütün kardeşlerinizin, dostlarınızın, taraftarlarınızın, sempatizanlarınızın ve arkadan gelecek, münevver ve münevvir nesl-i âtînin gaye-i hayali de budur inşaallah.- bu gaye-i hayal ile yaşadığınız sürece Allah’ın izniyle eğriliklere, yamukluklara sapmayacaksınız. İnsan yüksek bir mefkûreye kilitlenmeli, onu realize etmeye çalışmalı ki, kendine takılmasın.Böyle bir gaye-i hayaliniz yoksa, insan hiç farkına varmadan kendi enaniyetine, egosuna takılır. Önce bir egoist olur o, her şeyi kendine bakan yanıyla değerlendirir. Çıkarlar… Hangi çıkarlar? “Bana faydası ne bunun?” düşümcesine bağlı menfaatler. İşte ona bağlanır. Millet çapında çıkarlar, toplum çapında çıkarlar, din-diyanet çapında çıkarlar, sizin arkadaşlarınızın açılımının kazandırdıkları çapında çıkarlar.. eğer kendisine bunlardan bir menfaat gelmiyorsa, bir kazancı yoksa, onun için bunların hiçbirinin kıymeti yoktur. “Bunların hepsi yıkılmalı, bu müesseselerin hepsi kapanmalı; çünkü bana dönen bir şey yok bunda!” Böyle bir egoizmaya sapma olur. Sonra daha da derinleşir, her şeyi kendine bağlı görür hafizanallah; o zaman da egosantrist olur. Meseleyi biraz daha ileriye götürünce bir narsist haline gelir. Gözü artık kimseyi görmez. Hatta mevhum bir kısım düşmanlara karşı bile nefretle oturur, nefretle kalkar. Nasıl yaşarsa öyle ölür, nasıl ölürse öyle dirilir!

Bir Nefes (101) - İ’lâ-yı Kelimetullah Ekseninde Bir Hayat

Bamteli

Soru: Muhterem Efendim,Hizmet edilen coğrafyalarda, ‘dışarıdan gelen bir yabancı’ olarak kendi mesajımızı ve gaye-i hayalimizi, yerel toplumların değerleri ve öncelikleriyle nasıl buluşturabiliriz?Bu doğrultuda, hangi argümanları, hangi dil ve üslupla sunarak mesajımızın ve gaye-i hayalimizin onlar tarafından da benimsenmesini sağlayabiliriz?00:00 Öncelikle meseleyi dinimizin temel kaynaklarında da olduğu gibi insani değerlere bağlamak lazım!00:46 Tavır ve davranışlarımızla engin bir insanlık tavrı sergilersek en azından o insanlara “bunlarla uzlaşma olabilir, bunlarla vifak ve ittifak sağlanabilir” dedirtebiliriz.02:37 Hususiyle bir kısım yanlışlıklardan dolayı Müslümanlık “teröristlerin dini” gibi algılanıyor. Müslümanlık bu yanlış algıdan farklı olarak ortaya konulduğu zaman size inanacak ve güveneceklerdir.02:56 O insanlar size güvenmeden, sizin emin insanlar, mümin insanlar olduğunuzu bilmeden değerlerinizi dayatma söz konusu olursa tepki alır, çok ciddi reaksiyonlarla karşı karşıya kalırsınız.03:16 “İyi insanlar” olduğunuz hissini uyarmanız ve hâlinizle pek çok problemi halletmiş olmanız lazım. Kucaklanmak için kucaklamak lazım. Onlardan beklediklerinizi onların da sizden beklediğini unutmamanız lazım. Bu ise ciddi bir empatiye bağlı.03:52 Siz kendinizi böyle ifade edince değişik mertebelerde yaklaşmalar olacaktır. Belki bazıları sizin bütün değerlerinizle kabul edecek, bazıları sizi müsamaha ile karşılayacak, bazıları da “bu insanlara ilişmek doğru değil” diyecekler... Fakat bütün bunlar zamana vabeste şeylerdir.04:35 Okunduğu zaman insanı kitaplardan daha çok inandıracak şey, insanın tavır ve davranışlarıdır. Değişik vesilelerle ifade edildiği gibi, Efendimiz’in (s.a.s.) iki kanadı vardır. Biri tebliğ kanadı, diğeri de onu yaşama kanadı.05:16 Şöyle diyebilirsiniz: Efendimiz’in (s.a.s.) mesajı, mesajın büyüklüğü ölçüsünde büyük bir insanla temsil edilmeseydi hüsn-i kabul görmezdi.06:45 Temsil çok önemlidir. Kitaplarla, demagoji, felsefe yaparak, “Al kitabı, bak... Aklın başına gelsin.” falan diyerek değil. Akılları başa getirecek şey, temsildeki insaniliktir. Derin insaniliğin, derin temsilin, derin ve ciddi mütemadi hâlin halletmeyeceği hiçbir problem yoktur.07:14 Allah ehl-i hâlin hâliyle hâllendirsin. O mübarek biricik mümessilin, temsil kahramanının temsili ile bizleri serfirâz kılsın.07:48 Biz enbiya-ı izam’ın yolunda, o yolun emekleyerek ilerleyen yolcularıyız, dik yürüdüğümüz söylenemez bizim.08:25 Enbiya-ı İzâm’ın ilk tâbileri, o yola ilk sülûk edenler, biraz da toplumun ezilmiş insanları idi. Bu bütün devirlerde böyle olmuştur. Bu dönemde de öyle olur. Fakat bu meselenin bir yanı!10:06 Bir diğer yanı ise, Efendimiz (s.a.s.) onlar içinden kitleleri arkasından sürükleyebilecek insanlara daha çok anlatmaya çalışıyordu.11:37 Efendimiz (s.a.s.) istiyor ki o Mekke’nin ileri gelenleri de inansınlar ve kitleleri arkalarından sürüklesinler. Fakat âdet-i sübhânî öyle değil.11:51 Bu açıdan sizin de biri bin yapabilecek insanlarla özel mahiyette meşgul olmanız makul görülebilir. Diğer türlü hem mesajınızı ulaştırma hem onları alıp bir yerde ağırlama mevzuu çok zor olur.12:38 Kitleler o türlü insanların gözünün içine bakarlar ve dedikleri şeyleri dinlerler. Herkese ulaşamayacağınıza göre, ulaşacağınız kimseler “bir şey” olmalı! Bu açıdan ekâbir ile meşgul olmada bir mahzur yok.13:11 Fakat ekâbir, ekâbir olduğundan dolayı, biz de bunlarla düşüp kalkalım, diğer fakiri fukarayı görmeyelim, başkalarının baktığı gibi onlara ayak takımı gibi bakalım, gibi mülahazalar dinin ruhuna aykırıdır, dine karşı saygısızlıktır.13:54Dil-i câhilde olmaz nûr-ı irfânKi nâ-dânın olur kalbi de nâ-dânOkçuzâde Mehmed ŞâhîNot: M. Fethullah Gülen Hocaefendinin 18 Kasım 2011 tarihinde yapmış olduğu ilk kez yayınlanan sohbeti.

Bamteli Yeni - Temsildeki Güç Haldeki Tesir

ikindi-yagmurlari

Sözlük anlamıyla “gençlik ve yiğitlik” demek olan “fütüvvet”, örfî mânâsı itibarıyla, kerem, sehâ, iffet, emanet, vefa, şefkat, ilim, tevazu ve takva gibi gerçekleri özünde toplayan bir mânâlar halitasıdır.Fütüvvet, Türkçemizde “genç, diri, canlı insan” mânâlarına gelen “fetâ” kelimesinden türetilmiştir. Seyyidinâ Hazreti Musa’ya refakat eden zât da “fetâ” tabiriyle, yine “fütüvvet” vurgusunda bulunularak anlatılıyor. Bazıları tarafından Hazreti Ali’nin de o unvan ile yâd edilmesini şâyân-ı takdir olarak karşılarız, alkışlarız aynı zamanda. Belki devr-i Risâletpenâhi’de daha niceleri o ruhun mümessili idi, İnsanlığın İftihar Tablosu’nun sağında, solunda, önünde, arkasında, dört bir yanında… Evet, geçen de bir manzumede ifade edildiği gibi, “Senin Mus’ab’ına hep imrendim!” Onlar, hep imrenilecek insanlardı.Fakat o meseleleri sadece tarihî birer vakıa olarak görme, duyma, bilme ve ifade etme değil de esasen insanın içinde çok ciddî şekilde o çerçevede olma arzusunun oluşması önemlidir. O da insanın sürekli, her gün dünyaya daha farklı bir göz açması ile, daha farklı bir dirilişi ile alakalıdır, ancak öyle olabilir; yani her gün bir kere daha imanını yenilemek suretiyle gerçekleşebilir. Nitekim Hazreti Sâdık u Masdûk Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) جَدِّدُوا إِيمَانَكُمْ بِلَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ “İmanınızı ‘Lâ ilâhe illâllah’ ile yenileyiniz.” buyurmaktadır. Sahabî felsefesi ile, تَعَالَ نُؤْمِنْ سَاعَةً “Gel hele şöyle bir saat yeniden seninle iman edelim!” mevzuu… Böyle taklide ve gördüğümüz şeylere bağlı yaptığımız ibadet u tâat, evrâd u ezkâr, hatta bizim “tefekkür” zannettiğimiz, “tedebbür” zannettiğimiz, bakma-etme filan… Esasen bunlar ile çok bir yere varılamaz; inşaallah varanlar vardır okuyup ettiği, anlattığı şeyler ile…Burada tehlikeli bir şey de -antrparantez- şudur: İnsan, okuduğu-ettiği, yazdığı-çizdiği şeyler ile sadece başkalarına bir şey anlatma gafleti içine düşebilir; sanki kendisi müstağnî gibi ondan… Mesela, tekvinî emirleri hallaç eder, tahlillere/terkiplere tâbî tutar; fakat onunla başkalarına ders verme gayreti içinde bulunur. Esas, bütün mesele, insanın kendine yönelik olmasıdır; onun, kendisini bir mercek haline getirmesi, kendisini bir mirsâd haline getirmesi ve başkalarına bakarken -bir yönüyle- kendini bir gözlük gibi kullanması lazım. Mesele, inanılan şeylerin tabiata mal edilmesi…Bunun için de belki, sürekli tedebbüre, teemmüle, tefekküre ihtiyaç var. Fakat bütün bunlarda, başkalarına bir şey anlatıyor gibi değil de esasen “Bunlar bana göre şeyler!” denmesi lazım. Her gün yeni bir şeyi daha mercek yaparak tefekkür… Mesela, kulak ile alakalı bir tefekkür… Bu gün o kulak merceği ile imanını bir kere daha gözden geçirme… Külliyât’ta o meselelere ayrı ayrı temas edildiği gibi… Bugün tasavvuf dersinde göz de bahis-mevzuu yapıldı. İşte Gazzâlî, İhyâ’sında onu da anlatıyor; onun tabakalarından, altı tabakasından bahsediyor. “Gelin bunu bir analiz edelim; bir kere daha, bir de göz merceği ile imanımızı kontrol edelim! Bir de o zaviyeden bakalım; onu bir rasathane gibi yapalım, imanımıza o zaviyeden bakalım!” demek…İmanı canlı tutabilmek için, sürekli onu besleyen bazı şeylerin olması lazım. Yoksa ülfet ve ünsiyet ile, o, şekle inkılap eder, surete inkılap eder. Böyle “namaz” diye yatar kalkarsınız, “oruç” diye aç durursunuz, “hac” diye bir seyahate gidersiniz/çıkarsınız… Bunların hiçbirini de hafife almıyorum; bir şey ifade eder bunlar. Fakat “bir şey ifade etme” seviyesini mübtedîlere emanet etmek lazım.İşin daha mebdeinde olanların, bu işe ilk adımı atanların hali ilk basamaktır. Evet, doğru, oraya adım atmaları lazım. Fakat senelerce bu işin içinde -böyle “tepinip durma” gibi bir tabir geldi dilime de bu, başkaları için kullanılır- tepinip durduğu halde, hâlâ besâtetten (basitlik, ilk basamak/adım, şekil) sıyrılamamış.. hâlâ taklitten sıyrılamamış.. hâlâ ülfetten sıyrılamamış.. hâlâ Allah aklına geldiği zaman burnunun kemikleri sızlamıyor.. Peygamberimiz aklına geldiği zaman burnunun kemiği sızlamıyor.. “Hel min mezîd! – Allah’ım daha yok mu?!.” diyemiyor… Halbuki, insan hakikaten Zât-ı Uluhiyeti hâzır ve nâzır görüyor gibi olsa, hâzır ve nâzır duyuyor gibi olsa, baktığı her şeyde O’nun tasarrufât-ı Sübhâniyesini temâşa etmeyle arkasında Ef’âl-i İlahiyeyi, Esmâ-i İlahiyeyi, Sıfât-ı Sübhâniyeyi temâşâ ediyor gibi olsa, adımını atarken hep dikkatli ve “O, beni görüyor!” mülahazasıyla atsa, yine de bunlara kanaat etmemeli; “Daha yok mu?!” demeli, sürekli onun üzerine bir şey koymalı!..Müslümanlık adına destanların kesildiği fakat onun canına okunduğu günümüzde, asıl yiğitlik, imanda derinleşmek ve bu sayede dil yerine hal ve temsili bir lisan haline getirebilmektir.Zannediyorum “iman”ın temelden bir sarsıntı yaşadığı dönemde, gerçek fütüvvet, bu mevzudadır. Yani, bir dönemde insanlar, İstanbul’un fethine gidebilirler, Viyana’nın fethine gidebilirler… Yine işin arkasında derin bir iman vardır; esasen, mücâhid olma, fâtih olma mülahazası vardır. O mülahaza ile gitmişler ise, Cenâb-ı Hak, onlara niyetlerine göre lütfeylesin! Fakat günümüzün problemi -esasen- iman problemi olduğu için, bugün sürekli imanda derinleşmeye ihtiyaç var. İmanımızı her sabah bir kere daha yenilesek, öğlen bir kere daha yenilesek, akşam bir kere daha yenilesek, beş vakit namazda bir kere daha yenilesek… Namazda ayakta dururken bir kere duysak Rabbimizi, rükûa giderken bir kere daha tir tir titresek, secdeye varırken orada bir kere daha tir tir titresek… Buna ihtiyaç var; eskilerin ifadesiyle, eşedd-i ihtiyaç ile buna muhtacız. Çünkü iman, bu asırda, bu çağda temelinden sarsılmıştır; Bundan dolayı, zannediyorum, esas yiğitlik o mevzuda olacaktır, iman mevzuunda olacaktır.O olunca zaten, öyle imanlı bir fütüvvete bakan, ona vâbeste bulunan şeyler, belki kendi kendine halledilecek: “Ben, duydum, ettim bunu. Bir yönüyle içtenleştirdim, tabiatıma mal ettim, onun bir derinliği haline getirdim. Bunu artık yeme, içme, yatma veya başka beşerî ihtiyaçlarımı yerine getirme ölçüsünde tabiatımın bir gereği olarak kabul ediyorum. Ee nasıl olur bu, ben bunu başkalarına duyurmazsam?!. Ayıp olmaz mı bu?!. Böyle güzel bir şeyi duyurmalıyım. Rabbimi başkalarına tanıtma mevzuunu da şu tabiî, beşerî ihtiyaçlarım gibi görmeli, onu tabiî olarak kabul edip Rabbimi başkalarına anlatmalıyım!..”Bu da “hâl” ile olur, “temsil” ile olur, söz ile değil. Zannetmiyorum, söz, hâlin ve temsilin dili olmuş ise, müessir olmuştur. Yoksa esas müessir olan, “hâl”dir -üzerinde durulabilir, durulmaya değer- ve “temsil”dir. Ve İnsanlığın İftihar Tablosu’nun (sallallâhu aleyhi ve sellem) en müessir yanı da -belki- O’nun aldığı o mesajları, kendi tabiatına mal ederek bir “mir’ât-ı mücellâ” gibi etrafa aksettirmesi idi. Yukarıdan gelen şeyler, Nâmütenâhî’den (celle celâluhu) gelen şeyler, o Mir’ât-ı Mücellâ’ya (sallallâhu aleyhi ve sellem) aksetmek suretiyle çevreye yansıyordu. Ne oluyor? إِذَا رُؤِيَ ذُكِرَ اللهُ “Görüldüğü zaman, Allah hatırlanıyor.” Sürekli öyle bir tavrı var ki O’nun, tavrına bakınca diyorsunuz: “Bu, Allah karşısında duruyor gibi duruyor!” Şekil değil, söz değil…Müslümanlık adına destanların kesildiği, fakat onun canına okunduğu, ırzına geçildiği bir çağda yaşıyoruz. -Bu tabir belki galiz oldu.- “Ben Müslümanım!” diyenler esasen Müslümanlığın namusuna dokundular, Müslümanlığı yerle bir ettiler, oyuncak haline getirdiler; çocuk oyuncağı/bilyesi halinde ellerinde çevirdiler ve onun ile bir yerlere varmak istediler; bir yarışı onun ile gerçekleştirmek istediler; bir ipi onun ile göğüslemek istediler; onu kullandılar, ayaklarının altına aldılar onu!.. Böyle bir dönemde sabah bir iman yenilemesi, kuşlukta bir iman yenilemesi, salât-ı Duhâ ile bir iman yenilemesi, öğlende bir iman yenilemesi, ikindide yeniden bir iman yenilemesi… جَدِّدُوا إِيمَانَكُمْ بِلَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ Ma’bûd-u bi’l-hak, Maksûd-u bi’l-istihkak, O’dur. مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ “Hazreti Muhammed, Allah’ın resulüdür, elçisidir.” Bize O’ndan gelen mesaj, budur.Not: Bu video, 11 Mart 2019 tarihinde yayımlanan “Çağın Fütüvvet Ruhu” isimli Bamteli sohbetinden hazırlanmıştır.

İkindi Yağmurları - Asıl Yiğitlik: İmanda Derinleşmek

Aslında bir mü’minin hedefinde her gün; bir, Allah ile münasebetleri açısından, bir de topluma karşı sorumlulukları açısından, derinleşmeye doğru bir cehd, bir gayret olmalıdır. “Hel min mezîd” (Daha yok mu?) abidesi gibi imanda derinleşmeye doyma bilmeme.. bu ufka ulaşma gayreti içinde olma. E ne yapacak bu insan? Namazını öyle bir derinlik içinde kılacak! Zira onca kötülük adına derinleşmiş insanlara karşı mevcut sığlığımızla mücadele edemeyiz. Onların dünyevî güç kuvvet itibarıyla, şeytanî stratejiler itibarıyla, münafıkça tavırlar itibarıyla vur-kaç hesabıyla sizin karşınıza çıkmalarına mukabil, siz o oyunları oynayamazsınız; çünkü hepsi gayr-ı meşru.. Makyavelist&nbsp; mülahazaların ifadesi. Size düşen şey, dinde derinleşme, Allah ile münasebette kavî hale gelme, hakikaten kalbinizle O’nun arasında bütün vasıtaların yok olup gitmesini sağlama. Namaz bunu yapar ama namazın namaz olması, daha doğrusu insanın namazlaşması lazım.Biz kabiliyetimizin, istidadımızın, iç donanımımızın nereye kadar müsait olduğunu bilmediğimizden dolayı, himmetimizi âlî tutmalıyız; gözlerimiz hep göklerde olmalı; meleklerin arasında saf tutacağımız mülahazasıyla oturup kalkmalıyız ve ibadetlerimizi de ona göre yapmalıyız. Teheccüdsüz geçen bir gecemizi ölü bir gece saymalıyız. Evvâbînsiz geçen bir akşamı, karanlık bir akşam saymalıyız. Kuşluksuz bir gündüzü, güneşsiz bir gün saymalıyız.Her insan gözüne kestirmeli; haliyle, tavrıyla, davranışıyla, temsiliyle, “Acaba her gün bir tane adamın gönlüne girebilir miyim? Bir adamın gönlüne -hak ve hakikat adına- otağımı kurabilir miyim?” Eğer böyle bir şeye muvaffak olursa, bir senede 365 tane adam kazanmış olur. Fiilen kazanmasa bile, defter-i hasenatına kazanmış gibi yazılır. O bunu dilesin, muvaffak olduğu kadar muvaffak olacak. Fakat niyeti o olduğundan dolayı, her gün bir adamın gönlüne otağını kurmuş gibi Allah ona sevap ihsan edecek. Mü’minin niyeti amelinden hayırlıdır.Demek ki birinci olarak imanda, Rabbimizle münasebetlerimiz açısından derinleşmeli; O’nun gerçekten bir güç kaynağı, bir kuvvet kaynağı olduğunu duymalı, onu o hale getirmeli. O mevzuda zirveleşmeli. Yoksa hafizanallah, niyetinde zirveleşme olmayan bir insan, hayatında zırvalaşmadan kurtulamaz. Bir diğer taraftan da siz bir yönüyle Allah’ı insanlara sevdirirseniz, Allah (celle celaluhu) da sizi sever.

Bir Nefes (100) - Kullukta Derinleşme

Soru: Dinin anlatılmasında tergib (özendirme, müjdeleme) ve terhib (sakındırma, korkutma) dengesi nasıl korunmalıdır?Cevap: Kur’ân’ın temel üslûbuna bakıldığında tergib ve terhibin birlikte kullanıldığı açıkça görülür.&nbsp;Onda insanı ümitlendiren, rahmete çağıran ifadelerle sorumluluk duygusunu canlı tutan, sakındırıcı beyanlar birlikte yer alır. Bu Kur’ânî hakikat, tasavvufta “havf ve reca dengesi” olarak tanımlanmıştır.&nbsp;Buna göre insan aciz, muhtaç bir kul olarak hem Allah’a karşı derin bir saygı ve haşyet duyar hem de O’nun rahmetinin sonsuzluğuna güvenerek ümitvar olur. Nitekim Kur’ân’da korku ifade eden bir âyetin ardından çoğu zaman ümit veren başka bir beyan gelir. Uzun sûrelerde bu denge açıkça görülürken, kısa sûrelerde icaz üslûbu içinde dolaylı olarak mevcuttur. &nbsp;Kur’ân’ın farklı sûrelerinde dikkat çekildiği üzere, kâinatta câri olan ilâhî kanunlarda hassas bir denge söz konusudur. Kâinat, bu denge sayesinde istikrarlı bir şekilde varlığını sürdürür. Tekvinî emirlerde müşahede edilen bu denge teşriî &nbsp;emirlerde de kendini göstermektedir. Bu muhteşem iki denge arasında ilâhî hitaba muhatap olan insan da akıl ve ruh dünyasına bağlı olarak korku ve ümit ile dengelenir. Böylece onun kâmil anlamda kulluğunu yerine getirmesi istenir. &nbsp;Sahip oldukları kaynaklar itibarıyla Müslümanların, yapacakları tebliğ faaliyetlerinde bu dengeyi gözetmeleri gerekir. Bu iki denge unsurundan korkutma ağır basarsa panik, ümitsizlik; müjdeleme ağır basarsa gevşeklik, boş vermişlik tezahür eder. Aşırı korku insanı bunaltır, aklî dengenin bozulmasına yol açar; aşırı sevinç, güven ve rahatlık da laubaliliğe sebebiyet verir. Oysa dinin asıl hedefi insanı her türlü aşırılıktan koruyarak dengeli bir hayata, kalb-kafa uyumuna ve kulluk şuuruna ulaştırmaktır. Bu dengeyi yakalayan insan bir taraftan Cenab-ı Hakk’a karşı teyakkuz ve temkin içinde bulunurken, diğer yandan da reca hislerini canlı tutar.Tebliğ ve irşatta esas olan, genel anlamda tergib ve terhib dengesini gözetmektir. Bununla birlikte muhatabın durumuna göre bunlardan birini öne çıkarmak gerekebilir. İlk olarak yaş, kültür seviyesi, ruh hâli ve içinde bulunulan şartlar bu noktada belirleyici olacaktır. Mesela çocuklara yaklaşımda daha çok tergib &nbsp;(imrendirme) öne çıkarılmalı, reca (ümit) ağırlıklı bir üslûp benimsenmelidir. Onlara Allah’ın merhameti, nimetleri, cennetin güzellikleri anlatılmalı; sevdirme ve özendirme esas alınmalıdır. Çocuğun ailesinden biri, yakın bir arkadaşı vefat ettiğinde onunla inşallah cennette yeniden buluşacağı söylenerek çocuk teselli edilmelidir.Öte yandan tamamen havf duygusundan (korkudan) uzak bir eğitim de doğru değildir. Dolaylı bir şekilde Allah’ın azamet ve büyüklüğü anlatılmalı, O’nun hürmet gösterilmesi ve saygı duyulması gereken ulu ve yüce bir Zât olduğu hissettirilmeli; böyle bir Zât’a karşı saygısızlık yapmanın ne kadar yakışıksız olduğu da ifade edilmelidir. Çocukta oluşan bu saygı duygusu Zat-ı Ulûhiyet’le ilgili daha sonra anlatacağınız hakikatlere de zemin teşkil edecektir. Fakat her hâlükârda çocuklarla konuşurken onların ufukları ve idrak seviyeleri göz önünde bulundurulmalı; dinî hakikatler onlara anlayabilecekleri, hazmedebilecekleri ve zorlanmadan kabul edebilecekleri şekilde takdim edilmelidir.Özellikle nefsanî arzuların güçlü olduğu dönemlerde bulunan gençler için terhib üslûbu daha belirgin olabilir. Bu evrede çocukluk sürecinin müjdeli anlatımlarının yanına, yapılan yanlışlara ilahî adalet gereği ceza ile mukabele edileceği hakikati &nbsp;eklenmelidir.&nbsp; Çünkü sürekli af ve merhametten bahsetmek veya uhrevî nimetler üzerinde durmak, kendi benliğini keşfetme ve hayata katılma aşamasındaki gençlerin dinî hayatları adına gevşekliğe sebebiyet verebilir, onların günahlara karşı dirençlerini kırabilir. Buna karşılık terhib edalı yapılan konuşmalar ise onları dengelemek ve yanlışlardan alıkoymak için bir tür “fren” işlevi görür.İnsan yaşlanıp kabre yaklaşmaya başladığında fıtri olarak tutunabileceği bir dal arayışı içine girer. Bu dönemi idrak edenler için yeniden reca duygusunu öne çıkarmak gerekir. Yaşını başını almış kimseleri ibadet u taate teşvik etmek, İmam Gazzâlî Hazretlerinin üzerinde durduğu gibi bu dönemde Cenab-ı Hakk’ın rahmet ve affı ile ümitleri şahlandırmak gerekir.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftn1" title="">[1]</a>Muhatap olunan insanın dinî bilgisi dini anlatma hususunda diğer bir belirleyici unsur olabilir. Dine mesafeli duran veya dinle henüz yeni tanışan insanlara yaklaşımda sert ve korkutucu bir üslûp benimsenmesi ters tepebilir. Henüz dine kalbi ısınmamış bir insanı korkutmak onu tamamen dinden uzaklaştırabilir. Kırk yılda bir camiye gelmiş insanlara Allah’ın azabından bahseder, mesela “Allah günahkârları derdest edip cehenneme atacak” derseniz onları ürkütür, camiden uzaklaştırırsınız. Nitekim vaazlarında haşin ve tehditkâr üslûp kullanan hocalar yüzünden camiden, ibadetten ve dinden soğuyan pek çok insan olmuştur. Allah’ın rahmetine sığınma isteğiyle O’nun evine gelmiş insanları birdenbire ceza, azap, cehennem söylemleriyle O’ndan uzaklaştırmaya kimsenin hakkı yoktur. Bu, bir bakıma Allah ile kul arasına girip Allah adına haksızca ahkam kesmek olarak da düşünülebilir ki konuşan kişi için çok tehlikeli bir durumdur.&nbsp; Kaldı ki mümin olarak başkalarına karşı duruşumuz Allah Resulü’nün (sallallahu aleyhi ve sellem) beyanları içinde kolaylaştırma ve müjdeleme ağırlıklı olmalıdır.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftn2" title="">[2]</a>İslam’ın âdâb ve erkânını yeterince bilmeyenlere karşı başlangıçta rahmet ve ümit eksenli bir dil kullanmak, ibadet ve taate karşı onların aşk ve şevklerini artırmak gerekir. Bediüzzaman’ın ifadesiyle onlara topuz değil, nur göstermeliyiz.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftn3" title="">[3]</a> Bu da ancak ruh ve kalb dünyamızın nur ile dolu olmasına bağlıdır. Riyakârca nuru gösterip topuzu gizleyenlerle dinin temsili mümkün değildir. Bu temsilde dil ve üslûbun yanında hâl ve tavırlarımızın da çok etkili olduğunu unutmamalıyız. Konuşurken ses tonumuza, mimiklerimize ve beden dilimize bile dikkat etmeliyiz. İslâm’ın müsamahası, Allah’ın rahmet ve mağfiretinin enginliği tavırlarımıza da yansımalıdır. Sözlerimiz Cenab-ı Hakk’ın rahmetini anlatırken, sıcak ve samimi tavırlarımız da bu mesajı desteklemelidir.&nbsp; Ayrıca küçük bir iyiliği bile büyüterek anlatmalı, Allah için yapılan her işi kıymetli olduğunu göstermeli ve böylece muhataplarımızı kulluk adına daha ileri adımlar atmaya teşvik etmeliyiz. Zira esas olan, insanları ürkütmek değil, imrendirmektir.Muhatabın psikolojisi ve genel durumu da üslup konusunda belirleyici olabilir. Mesela ümitsizlik girdabına kapılan biriyle konuşurken reca ağırlıklı konulara temas etmek; ibadetlerinde aşırı rahat davranan veya günaha açık yaşayan biri söz konusu olduğunda ise recayı biraz geri planda tutarak ikaz ağırlıklı bir üslup kullanmak gerekir. Nitekim Peygamber Efendimiz’in (aleyhissalâtü vesselâm) hayatına bakıldığında da aynı esnekliğin görüldüğü anlaşılır. O, muhatabının durumuna göre bazen daha uyarıcı, bazen de daha müjdeleyici konuşmuş; korku ile ümidi yerli yerinde kullanmıştır. Korku içinde olan birini rahatlatmış, aşırı rahat davrananı ise uyarmıştır. Aynı soruyu soran farklı kişilere, onların durumunu gözeterek farklı üsluplarla cevap vermiştir. Ancak dinin herkes için geçerli olan muhkem hükümleri söz konusu olduğunda böyle bir esneklikten bahsedilemez. Nitekim Peygamber Efendimiz de bu tür hükümleri herkese aynı şekilde tebliğ etmiştir.Sonuç olarak tebliğde tergib ve terhib vazgeçilmez iki unsurdur ve esas olan bunları dengeli kullanmaktır. Ancak bu denge, muhatabın yaşına, seviyesine ve durumuna göre esneklik gösterebilir. Kimi zaman korku kimi zaman ümit öne çıkarılır fakat hiçbir zaman biri tamamen ihmal edilmez. Hikmet, bu dengeyi doğru kurabilmek ve her insana kendi ihtiyacına göre hitap edebilmektedir.<hr><a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftnref1" title="">[1]</a> el-Gazzâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn, 4/166.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftnref2" title="">[2]</a> Buhârî, ilim 11, edeb 80; Müslim, cihâd 8.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftnref3" title="">[3]</a> Bkz.: Bediüzzaman, Tarihçe-i Hayat s.452 (Emirdağ Hayatı).

Bir Nefes (101) - İ’lâ-yı Kelimetullah Ekseninde Bir Hayat

Son eklenenler

Günlük

Seriler

Sizin için seçtiklerimiz

Haftanın vaazları

Eserler

Diğer dillerdeki içeriklerimiz

Bütün arşiv, cebinizde.