Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Soru: Cenâb-ı Hakk’a şükürler olsun ki, insanımız hem yurt 
içinde hem yurt dışında pek çok hayırlı işe vesile olmaktadır. Fakat kimi zaman 
fertler arasındaki beklenmedik bazı tavır ve davranışlar kardeşlik duygusunu 
yaralıyor ve hüsnüzanların sönmesine sebep oluyor. Bu durum bir kıvam 
probleminden mi kaynaklanmaktadır, bu konuda kıvamı yakalama ve koruma adına 
neler tavsiye edersiniz? 
Cevap: Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve 
sellem) Ümmet-i Muhammed’in kökten ve toptan yok edilmemesi, umumi bir kıtlığa 
maruz kalmaması ve çoğunu helak edecek bir düşmanın onlara musallat kılınmaması 
için Cenâb-ı Hakk’a dua dua yalvarmış ve Allah (celle celâluhu) Efendimiz 
Aleyhisselâtü Vesselâm’ın bu duasını kabul buyurmuştur. Buna göre bu ümmet umumi 
bir helaka uğramayacağı gibi, mütemadî olarak başkalarının hâkimiyeti altında da 
kalmayacaktır. Ancak Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), bu ümmetin kendi 
arasında birbirleriyle vuruşmamaları, birbirlerine düşmemeleri için yapmış 
olduğu duasının Cenâb-ı Hak tarafından kabul buyurulmadığını ifade etmiştir. 
(Müslim, Fiten, 19/20) 
Bu son talebin kabul edilmeyiş hikmetiyle alâkalı şu husus dile getirebilir: 
Bu mesele, insanların kendi iradeleriyle çözecekleri bir husustur. Zira insan 
akıl ve şuur sahibi bir varlıktır. Kendi iradesi işin içinde olmadan sürü gibi 
güdülmek, bir yere toplanmak, ağaçlar gibi üst üste yığılıp bir arada bulunmak 
insan haysiyet ve şerefine terstir. Bunun yerine insanın, iradesinin hakkını 
vererek bir arada yaşayabilme ve başkalarıyla beraberlik tesis edebilme 
yollarını araştırması gerekir. 
“Bazınızı Bazınızla İmtihan Edeceğiz” 
Zaten Cenâb-ı Hak ilahî kelamında farklı âyet-i kerimelerde tekrar tekrar 
insanların birbiriyle imtihan edileceğini ifade buyurarak Ümmet-i Muhammed’in 
maruz kalabileceği bu azim fitne hususunda bizi ikaz etmektedir. (En’âm Suresi, 
6/53) Evet, Allah (celle celâluhu) bizi pek çok şeyle imtihan etmektedir. Bazen 
hastalıklarla, bazen musibetlerle, bazen ibadet ü taatle, bazen de günahlarla 
yani günahlara karşı bize verdiği zaaflarla imtihan ediyor. İnsan bu 
imtihanların hangisinde muvaffak olursa, o sahada imtihanı kazanmış demektir. 
 
İşte bu imtihanlardan biri de bazımızın bazımızla imtihan edilmesidir. Allah 
(celle celâluhu) insan nevinde değişik neviler yaratmıştır. İnsanlardan her bir 
fert başlı başına bir nev gibidir. Herkesin mizaç ve huyu farklıdır. Kimse 
kimseye benzemez. Allah insanları bu şekilde farklı farklı yaratmakla, esma-i 
ilâhiye ve sıfat-ı sübhaniyesinin cilvelerini gösteriyor. Ve aynı zamanda 
bununla bizi imtihan ediyor ve imtihanda başarılı olanlara mükâfat vaad ediyor. 
Yani senin huyun onun huyuna uymadığı gibi, onun huyu da sana uymayacak. Sen 
ayrı bir meşrebin çocuğu, o ayrı bir mizacın çocuğu, öbürü de yine ayrı bir 
mezağın çocuğu olacak. Ancak aranızdaki bütün bu farklılıklara rağmen, birlik ve 
beraberlik tesis edebilmenin, beraber yaşayabilmenin yollarını arayacaksınız. 
 
Üstad Hazretleri ihlâsı anlattığı bir bahiste talebelerinden birisine, 
“Falanın yazısı senin yazından daha güzel.” diyerek bir talebesinin faziletini 
ortaya koyuyor. İşte bu da bir imtihandır. Söze muhatap olan şahıs bu durum 
karşısında memnuniyetini izhar ediyor. Üstad Hazretleri bakıyor ki, o kişi bunu 
kalbinden söylüyor. Hz. Pir ihlâs adına böyle bir tavrı çok önemli buluyor. 
Belki herkes böyle bir durum karşısında kalbinde aynı memnuniyeti duymayabilir, 
böyle bir gönül safveti herkesten beklenmeyebilir. Ancak tavır ve 
davranışlarımızı kontrol etmek bizim elimizdedir. 
Diğer yandan hiçbir zaman unutulmaması gerekir ki, bazı huyları kötü olan bir 
insan, “mutlak kötü insan” demek değildir. Hususiyle namaz kılan, oruç tutan bir 
insana kötü derseniz, siz kendi kötülüğünüzü, kendi çarpık bakış açınızı ortaya 
koymuş olursunuz. Evet, siz Allah’a, Peygambere, haşr ü neşre iman eden bir 
kimseye kötü derseniz, kendiniz kötü bir sürece girmişsiniz demektir. Bir 
arkadaşınızın bir kötülüğüne maruz kalabilirsiniz. Aranızda hırgür çıkabilir. 
Ancak burada yapılması gereken ona hemen kötü damgası yapıştırmak değil, bir 
yolunu bulup aradaki kırgınlığı gidermektir. Çünkü fertler arasında oluşan 
kırgınlıktan sonra ilk defa özür dileyip “kusura bakma kardeşim, hakkını helal 
et” diyen kimse o işin kahramanı sayılır. Bir hadis-i şerifte Peygamber 
Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) bu hususa işaret eder ve birbirine küsen 
iki kişiden hayırlı olanın, önce selâm veren olduğunu ifade buyurur. (Buhari, 
Edeb 62) Bu hususta Kur’ân’ın fermanı ise şu şekildedir;” 
 وَلاَ تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلاَ السَّيِّئَةُ ادْفَعْ 
بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ 
وَلِيٌّ حَمِيمٌ İyilikle kötülük bir olmaz. O halde sen 
kötülüğü en güzel tarzda uzaklaştırmaya bak. Bir de bakarsın ki seninle kendisi 
arasında düşmanlık olan kişi candan, sıcak bir dost oluvermiş!” (Fussilet 
sûresi, 41/34) 
 
Kudsî Beyanlara Rağmen 
Bütün bu kudsî nasihat ve ikazlara rağmen, bu mevzuda gösterilen zaaf ve 
boşlukların, zaman zaman beni ciddi mânâda sarstığını, derin bir üzüntü ve 
ızdıraba gark ettiğini ifade etmeliyim. Zira bakıyorsunuz sohbet meclislerine 
giden, imanı anlatan eserleri müzakere eden iki insan, kalkıp birbiriyle 
didişiyor, birbiriyle uğraşıyor. Demek ki, onlar, küfür ve dalâlet zihniyetinin 
inanan insanlar üzerine nasıl bir kin ve nefretle yürüdüğünü görmüyor/göremiyor; 
düşmanlığa kilitlenmiş hasım bir anlayışın kurmuş olduğu planların, yapılan 
bütün bu hayırlı işlere mâni olabileceğini idrak edemiyorlar. Allah aşkına, eğer 
bunlar küçük meselelerse, o zaman büyük olan mesele nedir? Onur ve gururumuzun 
bir yerde hesaba katılmamış olması mı? Yoksa biz, Allah ve Resûlü’nün inkar 
edilmesini önemli görmüyor da, aleyhimizde söylenilen bir lafa takılıp kalıyor, 
onu mu daha ehemmiyetli görüyoruz?! 
O zaman gelin neye, ne ölçüde değer verdiğimize bir bakalım. Hangi küçük 
hadiseleri hiç yoktan yere gözümüzde büyütüp bir heyûla hâline getirdiğimizi ve 
bunun karşısında hangi büyük meseleleri gözümüzde küçük bir mevzu hâline 
getiriverdiğimizi insafla müşâhede edelim. Allah bize akıl vermiş. Daha da 
ötesinde iman ve iz’an nasip buyurmuş. Bu sebeple gelin arada bunca fasl-ı 
müşterek varken nasıl oluyor da birbirimize düşüyoruz, oturup bunun bir 
değerlendirmesini yapalım. Uhuvvet Risalesi’nde denildiği gibi, Hâlıkımız bir, 
Mâlikimiz bir, Rabbimiz bir, Peygamberimiz bir, dinimiz bir, kıblemiz bir bir.. 
bir bir, bine kadar bir bir.. sonra vatan bir, mefkûre bir, aynı yolun yolcusu 
olma bir.. bir bir, yüze kadar bir bir. Şimdi bu “bir birler” hep bir ve beraber 
olmayı gerektirdiği hâlde sinek kanadı kadar önemsiz meseleler için niçin ve 
nasıl birbirimize düşüyoruz, durup düşünmemiz gerekmez mi? “Sinek kanadı kadar 
ehemmiyetsiz meseleler” dedik. Evet, mesela birisi kalkmış bana “aşağılık 
mahluk” demiş, küfretmiş, hakaretlerde bulunmuş. Bu durum bana aynıyla 
mukabelede bulunma hakkını vermez. Çünkü zulme zulümle karşılık vermeyi Hazreti 
Üstad, “mukabeleyi bilmisil kaide-i zalimanesi” olarak ifade ediyor. 
Hem,” 
 لَوْ وُزِنَتِ الدُّنْيَا عِنْدَ اللَّهِ جَنَاحَ بَعُوضَةٍ مَا 
شَرِبَ الْكَافِرُ مِنْهَا جُرْعَةَ مَاءٍ Dünyanın, Cenâb-ı 
Hakk’ın yanında bir sinek kanadı kadar kıymeti olsaydı kâfir ondan bir yudum su 
içemezdi.” (Müslim, Zühd, 13) buyurulmuyor mu? Demek ki dünyanın, o kadar 
kıymeti yok ki kâfir su içebiliyor. Şimdi eğer bütün dünya böyle ise, dünyaya 
ait bir kısım kırık dökük, paramparça işlerin ne ehemmiyeti olabilir ki, inanan 
bir insan bunlardan dolayı kan kardeşinden daha ileri olan can kardeşine, 
mefkûre ve yol arkadaşına karşı tavır alabiliyor. Allah aşkına siz söyleyin, 
mantıkla telif edilir yanı var mı bu meselenin? 
 
Ve yine hatırlayacaksınız Uhuvvet Risalesi’nde Üstad Hazretleri, Hâfız-ı 
Şirazî’den “Dünya öyle bir metâ değil ki bir nizâa değsin.” ifadesini 
naklediyor. Zannediyorum hiçbirimiz “Bu zat, bu sözüyle mübalağa yapıyor.” diye 
içimizden geçirmemişizdir. Demek doğru konuşuyor, hakikati ifade ediyor. Pekâlâ 
biz, o gerçeği, o doğruyu hayatımıza ne kadar yansıtıyoruz? 
İşte bütün bunları düşününce “O hâlde ne güne okuyoruz bu kitapları.. ne diye 
Kur’ân ve Sünnetle meşgul oluyor, ne diye Nurlarla iştigal ediyoruz.. neden 
sorular soruyor, bizi Müslümanlığın en uç noktalarına götürebilecek teferruata 
dair bir kısım konuların tahlil ve analizini istiyoruz ki?” diye sormadan 
edemiyorum kendi kendime. Evet, işimize yaramayacak, bize bir şey ifade 
etmeyecekse, kemalat-ı insaniye adına elimizden tutup bizi Ruh-u 
Seyyidi’l-Enâm’a ulaştırmayacaksa niçin zamanımızı israf ediyor, neden gevezelik 
yapıyoruz ki!.. 
Bîzarım Birbirini Affetmeyen Kardeşlerden 
Demek bir yerde bizim de ciddi bir rehabilitasyona, kendi insanlığımızı 
düşünüp onu yeniden gözden geçirmemize ihtiyacımız var. 
Kanaatimce hepimiz için geçerli bir husus bu. Zira çok küçük şeyleri 
büyütüyor, basit, dil ucuyla dahi olsa hemen gıybetlere giriveriyoruz. Böylece 
zihinler gıybet mülâhazasıyla kirletiliyor; gönüllerin aydınlık çehresine gıybet 
ziftleri akıtılıyor. 
Bakın, bu mevzuda, hesabını veremem korkusuyla dikkat etmeye çalıştığım bir 
hususu size nakledeyim. Diyelim ki burada bir arkadaşımız oturuyorken kalkıp 
dışarıya çıktı. Ben de onun gıyabında “Galiba ara sıra uykusu geliyor. Ben 
görmeyeyim diye kalkıp aşağıya indi.” şeklinde bir mülâhazaya girmiş veya bu 
mazmunu işmam eden bir laf ağzımdan kaçırıvermişsem, o arkadaş bu sözümü 
duyduğunda rencide olabileceğinden, karşılaşır karşılaşmaz ona ilk sözüm, 
“Hakkınızı helal edin.” olmuştur. Çünkü gıybet büyük bir günahtır. Bir hadis-i 
şerifte geçtiği üzere, Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem); 
“Gıybet zinadan daha şiddetlidir.” buyuruyor. “Bu, nasıl olur diye 
sorulduğunda ise şu cevabı veriyor: “Kişi zina edip tevbe eder de (bir daha 
yapmazsa), Allah Teâlâ onun tevbesini kabul buyurur. Fakat, gıybet eden, gıybet 
edilen tarafından affedilmedikçe, o günahı bağışlanmaz.” (Beyhakî, 
Şuabu’l-iman, 14/255) Demek ki gıybetin öyle nevi vardır ki, zinadan daha 
şiddetlidir. Mesela ilim sahibi, insanların hüsnü zan besleyip arkasından 
gittiği büyük bir zat hakkında bu şekilde konuşmak büyük bir günahtır. Çünkü 
böyle bir zatın gıybeti, arkasında olan bütün insanların hakkına girme gibi 
altından kalkılamayacak azim bir günahı netice verebilir. Evet, mesele işte bu 
ölçüde naziktir. Ancak eğer temelde biz, Allah Teala’nın büyük gördüklerini 
büyük görüp büyük kabul etmiyorsak neticede nice küçük mevzular gelip bu büyük 
meselelerin yerini alacaktır/almaktadır. 
Demek iman noktasında ciddi bir kıvam problemimiz var bizim. Sosyal alanda 
olduğu gibi ferdî planda da iman esaslarına dair boşluklarımız söz konusu. Evet, 
demek ki Allah’ın hâzır ve nâzır olduğuna, O’nun hatırının her hatıra tercih 
edilmesi gerektiğine ve her şeyin hesabının öbür âlemde görüleceğine kâmil 
mânâda inanamıyoruz. 
Hâsılı, dertliyim, üzgünüm, bîzarım bu mevzuda bize yakışmayan tavır ve 
davranışlardan, ortaya konan zaaf ve boşluklardan. Evet, bîzarım birbirini 
affetmeyen kardeşlerden.. bîzarım kusur gören, kusur araştıran arkadaşlardan.. 
bîzarım “Kiramen Katibîn” gibi günahları yazanlardan.. bîzarım kardeşinin hata 
ve kusurlarını kaydedip durduğu hâlde sevaplarını görmezlikten gelenlerden… 
Şunu da ifade edeyim ki, bütün bunları, kendi heva u hevesime göre değil, 
sizin de saygı duyduğunuz kaynaklara bağlı olarak dile getirmeye çalıştım. Bu 
sebeple diyebilirim ki, eğer bu söylenenlere gerçekten inanıyorsak, o zaman 
gelin, kardeşliği zedeleyecek her türlü duygu ve düşüncenin rüyalarımıza dahi 
girmesine fırsat vermeyelim. İnanıyorsak, kötülük yapanın bile elini öpmesini 
bilelim; bize sırtını döneni dahi kucaklama yolları araştıralım. Evet, eğer 
inanıyorsak, Mevlana gibi hareket edip dövene elsiz, sövene dilsiz davranma 
düsturunu hayatımıza hayat kılalım. 
</div>

Kıvam ve Kardeşlik