Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Soru: Günümüz insanı, kırk-elli yaşlarına geldiğinde 
yaşlılık, emeklilik ve işe yaramazlık duygusuna kapılabiliyor. Kulluk ve dine 
hizmet açısından yaş faktörünü değerlendirir misiniz? 
Cevap: İslâm’da aslolan insanın çalışabildiği 
müddetçe işinde, mesleğinde çalışmaya devam etmesidir. Hele Allah yolunda 
yapılan hizmetlere gelince, bu mevzuda hiç mi hiç bir emeklilikten, işi-gücü 
bırakıp bir kenara-köşeye çekilmekten bahsedilemez. Çünkü din yolunda hizmet bir 
yönüyle ubudiyet gibidir ve bundan dolayı insan, ruhunu teslim edeceği âna kadar 
Allah’a kullukla mükellef olduğu gibi Allah yolunda hizmet etmekle de 
mükelleftir. Mesela nasıl ki insan ayakta gücü yetiyorsa ayakta, oturarak gücü 
yetiyorsa oturarak, hatta ancak sırt üstü bir şekilde yerine getirebiliyorsa 
sırt üstü bir şekilde, fakat her hâlükârda namaz vazifesini yerine getirmekle 
mükelleftir. Aynen öyle de insanın gücü neye yetiyor, takati neye elveriyorsa o 
ölçüde dinini anlatmak, din için çalışıp çabalayan bir hizmetin arkasında durmak 
ve ona destek vermekle de mükelleftir ve böyle bir mükellefiyet insandan hiçbir 
zaman düşmez. 
Son Nefesimizi Verinceye Dek 
Bu noktada konumuzla münasebeti dolayısıyla, Yaşar Tunagür Hoca’dan bizzat 
dinlediğim bir hatırasını size nakledeyim. Kendisinden ders okudukları Hüsrev 
Hoca, sırt üstü yatarak dahi olsa elinde kitabı tutabildiği sürece talebelerine 
ders vermeye devam eder. Fakat son zamanlarında artık o durumda dahi kitabı 
elinde tutamaz olur ve elindeki kitap zaman zaman “cub” diye yere düşer. Onun bu 
hâlini gören talebeleri, bu durumun mâkul bir mazeret teşkil ettiğini söyleyerek 
hocalarının ellerinden kitabı almak isterler. İşte o esnada Hüsrev Hoca ellerini 
kaldırıp: “Allah’ım beni mazur gör, bırakmak istemiyordum ama bunlar kitabı 
elimden aldı.” der ve hıçkıra hıçkıra ağlamaya durur. 
Bu zaviyeden meseleye bakılacak olursa, insanın belli bir yaşa geldikten 
sonra, Allah yolunda yerine getirmekle mesul olduğu vazifeyi bırakıp bir kenara 
çekilmesinin geçerli bir mazeret olmadığı/olmayacağı anlaşılacaktır. Evet, imkân 
el verdiği sürece Cenâb-ı Hakk’ın rızası istikametinde koşturup durmak hem 
vazifemiz hem de dine karşı borcumuzdur. Bir kez daha ifade edelim ki, nasıl 
ölüm gelip kapımızı çalacağı âna kadar namaz, zekât, oruç gibi ibadetler, 
mükellefiyetler bizden düşmemektedir; aynı şekilde din-i mübîn-i İslâm’ı i’lâ ve 
dünyanın dört bir yanında ruh-u revan-ı Muahmmedî’nin (aleyhissalâtü vesselâm) 
şehbal açmasını sağlama istikametinde cehd ü gayret içinde bulunmak da takati 
ölçüsünde hepimizin üzerinde bulunan bir sorumluluktur ve bu sorumluluk son 
nefesimizi vereceğimiz âna kadar devam eder. 
Civan Pire, Pir Civana Muhtaç 
Ne var ki, bir zamanlar din-diyanet adına bir toplantıdan diğerine koşan, bir 
yerde gönülleri şahlandırma diğer yerde ise heyecanlara yeniden heyecan katma 
istikametinde gayret sarf eden, elinde bir meşale sürekli başkalarının mumunu 
tutuşturma ve böylece cihanı aydınlatma derdinde olan bazı kimseler, yaşlarının 
ilerlemesiyle kendilerinde bir yorgunluk hissedebilir; hissedip genç ve zinde 
oldukları dönem ölçüsünde bir aktivite, bir performans ortaya koyamayabilirler. 
Onların bu hâlini görüp artık bundan sonra kendileri gibi koşamayacaklarını 
düşünen bazı gençlerse onları dışlayabilir veya o şahıslar kendilerini 
dışlanmış, kulvar dışına atılmış hissedebilirler. Bu durumda yapılması gereken, 
bir zamanlar küheylanlar gibi koşturup duran o insanlara, onların yaş ve 
seviyelerine göre bir vazife teklifinde bulunmaktır. Gerekirse onlardan bir 
meclis teşkil edilip, müktesebat ve tecrübelerinden istifade edilir. Böylece 
gençler de onların tecrübelerinden faydalanır ve gençliğin heyecan ve 
dinamizmini realize etme imkânı bulurlar. Yani bir taraftan koşturması gerekli 
olan gençler koşturup dururken, beri taraftan fikir üretebilecek tecrübe ve 
birikim sahibi belli bir yaşa ulaşmış kişiler, onların arkasında durur, takdir 
edip alkışlar ve onlar için birer aşk u şevk kaynağı hâline gelirler. Böylece 
hiç kimse vazifeden geri kalmamış ve atalete mahkûm bir duruma düşürülmemiş 
olur. 
Bildiğiniz gibi Ümmü Haram Validemiz ilerlemiş yaşına rağmen o günün 
imkânlarıyla Kıbrıs’a kadar gelmiş ve orada vefat etmiştir. Ebû Eyyüb el-Ensarî 
Hazretleri de yaşına başına aldırmadan deve sırtında İstanbul’a kadar gelmiş ve 
nihayetinde surların dibinde vefat etmiştir. Onların ön saflarda koştuklarını 
gören gençler ise, onların bu hâlinden daha bir hız almış ve âdeta bir maraton 
sergilemişlerdir. 
Meseleye bu açıdan bakıldığında vazife ve koşturmanın hiçbir zaman bitmediği 
görülür. Ancak vazife sürdürülürken, kimin ne yapacağı ve ne ölçüde yapacağı çok 
iyi belirlenmelidir. Evet, vazife taksimi yapılırken, bir taraftan dinin 
ruhundaki yüsr (kolaylık) prensibi esas alınıp herkese takati ölçüsünde bir 
vazife tahmil edilmeli; diğer taraftan kimsenin onuru kırılmamalı, kuvve-i 
mâneviyesini sarsacak tavır ve davranışlar içerisine girilmemelidir. Az önce 
ifade edildiği üzere o büyükler, senatör meclisleri gibi sürekli takdir edilip 
gözlerinin içine bakılan ve her zaman engin fikir, tecrübe, müktesebat ve 
mütalâalarına müracaat edilen bir sertac-ı ibtihaç gibi görülmelidir. 
İhtiyarların koşmaya güç yetiremedikleri yerlerde ise gençler öne atılmalı, 
onların dualarını alıp “Burada koşma ameliyesi bize düşüyor…” demelidirler. 
Böylece bir taraftan yaşlıların fikrî aktivite ve heyecanlarından istifade 
edilmiş diğer yandan da gençlerin dinamizmi değerlendirilmiş olur. Evet, 
gençlerin tecrübesizliğine bakarak onları kenarda tutma, hafife alma, vazifeden 
azletme, ellerini işin altına sokmalarına engel olmak suretiyle inkişaf edip 
gelişmelerine set çekme doğru olmadığı gibi yaşlandı diyerek birilerini emekli 
etme ve hak yolunda yapacakları hizmetten onları dışlamaya kalkışma da doğru 
değildir. Herkes yapabildiği kadar hizmet etmeli ve sonuna kadar bu işe el 
uzatmaya çalışmalıdır. Zaten hizmet eden insanlar kendi aralarında 
yaşlarına-başlarına göre bir vazife taksimi yapar ve daha sonra bu taksime göre 
herkes kendine düşen sorumlulukları yerine getirirse ortaya rantabl bir hizmet 
konulmuş olur. 
Hâsılı bir Müslüman vefat ederken işinin başında vefat etmelidir. Ders takrir 
eden ders takrir ederken, eli kalem tutan yazarken, kitap tashih eden tashih 
işiyle meşgulken, gezip dolaşma sorumluluğu olan yolculuk esnasında, hicret eden 
kahramanlar ise hicret ettikleri yerlerde vefat etmelidir. Yani herkes hakka 
hizmet adına nerede koşturuyor, hangi kulvarda bulunuyorsa orada vefat etmeli ve 
böylece ölümünü değerler üstü değere ulaştırmalıdır. 
Yüz Gençliğe Bedel İhtiyarlıklar 
Allah’a ve ahirete inanan bir insanın ihtiyarlığa bakışıyla inanmayan bir 
insanın bakışı birbirinden çok farklıdır. Bediüzzaman Hazretleri, namazın 
ehemmiyetini anlattığı ve onun sa’ye nasıl büyük bir şevk ve amelde nasıl büyük 
bir kuvve-i manevîye olduğunu ifade ettiği bir yerde, bağ-bahçe işleriyle meşgul 
olan bir Müslümanın yaşlandıkça, “Daha ziyade ibadetle beraber sa’y-i helâle 
çalışacağım. Tâ, kabrime daha ziyade ışık göndereceğim, âhiretime daha ziyade 
zahîre tedarik edeceğim.” düşüncesiyle o yaşta dahi bağına-bahçesine 
ihtimam göstererek çalışıp çabalamaktan geri durmayacağına dikkat çeker. Evet, o 
mü’min, defter-i hasenatının açık kalması için ahir ömründe, daha bir azim ve 
kararlılıkla, daha bir ciddiyet ve ihtimamla dertleri, sıkıntıları göğüsler ve 
son nefesine kadar çevresinde bulunanlara hep faydalı olmaya çalışır. 
Diğer taraftan yaşlı ve hasta insanlar ölümü daha fazla düşünür, bunun 
neticesinde öteler için daha dikkatli ve daha temkinli bir hayat yaşarlar. 
Gençler bir yaşlının hissettiği ölçüde ölümü duyup hissedemezler. Mesela 60-70 
yaşlarına gelmiş bir mü’min yaşadığı her günün son günü olabileceği düşüncesiyle 
o günü çok iyi değerlendirmeye çalışır. Tek bir namazın tesbihatını dahi 
aksatmama gayreti içinde bulunur ve ihsan şuuru içinde sürekli “Allah’ım, 
hayatımda pek çok hata ve kusurlarım olmuştur. Ancak kirpiklerimin ucunda ölümü 
hissediyor, kaşlarımdaki beyazlıklarda ölümün şafağını görüyor gibi oluyorum. 
İşte ben şu an ömrümün sonuna doğru yol alırken, şimdiye kadar yaptığım hata ve 
kusurların bütününden sıyrılıp yürekten Sana teveccüh etmek istiyorum.” der ve 
ahir ömrünü daha bir semereli hâle getirmeye çalışır. 
Evet, ölümün habercisi diyebileceğimiz ve şakaklardan başlayıp çeneye doğru 
yayılan, daha sonra bıyıkları sarıp en nihayetinde kaşlara sıçrayan o 
beyazlıklar ahirete inanmayan insanlara bir şey ifade etmeseler de bunların 
inanan insanlara ifade ettiği ne derin ve engin mânâlar vardır. Mesela inanan 
bir gönül kimi zaman “ 
الْمَوْتُ حَقٌّ – Ölüm haktır.” der, ölümün 
apaçık bir gerçek olduğunu ikrar eder. Kimi zaman da “ 
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ – Her nefis, her 
lâhza ölümü tatmaktadır.” (Ankebût sûresi, 29/57) hakikatini hatırlar ve şu 
muvakkat misafirhanede gidici olduğu şuuruyla hareket eder. Mü’min bütün bu 
hakikat fermanları karşısında devekuşu gibi başını kuma sokup kendini aldatmak 
yerine öteler için hazırlık yapar ve bu istikamette daha çelik çavak bir kulluk 
ve hizmet ortaya koymaya çalışır. İşte Hazreti Pir, yaşlılığın bu çok hoş ve çok 
kazançlı yanlarını bildiğinden İhtiyarlar Risalesi’nde: “O halde biz bu 
ihtiyarlığımızı, yüz gençliğe değişmemeliyiz” ifadesini kullanır. 
 
… Ve İnsan Bile Bile Aldandı 
Fakat apaçık ölüm gerçeği karşısında körler gibi davranan, o hakikatlerin 
dilinden hiçbir şey anlamayan insanlarsa, adım adım ölüm kendilerine geldikçe 
ayaklarının bağı kesilir ve âdeta bir giyotine götürülüyor veya idam sehpasına 
sürükleniyor gibi olurlar. Bundan dolayı çok defa yaşlı dahi olsalar güya ölümü 
duyup hissetmemek için kendilerini sarhoşluğa salar, eğlence ve sefahate dalar 
ve böylece bohemce bir hayat yaşamak suretiyle içlerindeki ölüm endişesini 
bastırmaya çalışırlar. Ancak bilmezler ki, bu durum insanın kendi kendini 
kandırmasından başka bir şey değildir ve tamamen bir aldatmacadır. Evet, ahirete 
inanmayanlar yaşlılığı, başlarına gelip çatmış bir bela gibi görür ve sürekli 
kadere taş atarlar. Hâlbuki yaşlılık ve ecel bizim elimizde değildir ve onlara 
mâni olunmaz. Şu beyitler bu hakikati ne de güzel ifade eder: 
<blockquote dir="ltr" style="MARGIN-RIGHT: 0px"> 
<blockquote dir="ltr" style="MARGIN-RIGHT: 0px"> 
يَا مَنْ بِدُنْيَاهُ 
اشْتَغَلْ قَدْ غَرَّهُ طُولُ اْلأَمَلْ 
 أَوَلَمْ يَزَلْ فِي غَفْلَةٍ 
حَتَّى دَنَا مِنْهُ اْلأَجَلْ اَلْمَوْتُ يَأْتِي 
بَغْتَةً وَالْقَبْرُ صُنْدُوقُ 
الْعَمَلْ اَصْبِرْ عَلَى 
أَهْوَالِهَا لاَ مَوْتَ إِلاَّ 
بِاْلأَجَلْ</blockquote></blockquote> 
“Ey dünya meşgaleleriyle başı dönmüş, onlarla oyalanıp duran zavallı 
insan! Upuzun bir ömür kuruntusuyla hep aldanıp durdun. 
Öyle bir gaflet içinde sürüp gitti ki hayatın. Bak gelip kapına dayandı 
vakt-i ecelin. İşte böyle çıkıp geliverir ölüm ansızın. Kabir ise amel 
sandığın. O halde dişini sık, sabret dünya endişe ve dağdağasına. Zira ölüp 
gitmez insan eceli gelmeden.” (Tercümede az bir tasarrufla). 
Evet, upuzun bir ömür ümit ve kuruntusuyla insan aldanır. Tul-i emelin 
kaynağı tevehhüm-ü ebediyettir. Tevehhüm-ü ebediyet ise, insanın, kendini ebedî 
ve lâyemût olduğunu zannedecek ölçüde dünyaya, dünya zevk ve lezzetlerine dalıp 
gitmesi demektir. Yani kişi zanneder ki, saçları hep simsiyah, bedeni zinde ve 
görkemli, kendisi de sapasağlam kalacak; kalacak da Allah’ın nimetleri hep böyle 
yağmur gibi sağanak sağanak başından aşağı yağıp duracak. Hâlbuki gerçek öyle 
değildir. Ne var ki zavallı insan bir aldanışa kurban gitmiştir. 
Yakîn Ufku ve Yaşlılık 
İşte mü’min yukarıdaki beyitlerde ifade edilen hakikatlere, bile bile 
gözlerini kapamaz; kapamaz ve bundan dolayı ecel yaklaştıkça onun yakîni daha 
bir artar, daha bir güçlenir. En azından hisleri, ihsasları ve ihtisaslarıyla 
daha ciddi bir yakîn ufkuna ulaşma gayretinde bulunur. Bu istikamette acz ve 
zaafını, fakr ve ihtiyacını seslendirerek Cenâb-ı Hakk’ın nazar-ı merhametini 
celbeder; tefekkür ve şefkat ile Allah’a yaklaşma yolları arar. Evet, yürüdüğü 
yolda yavaş yavaş ötelere doğru kayıp gittiğini ve bir yönüyle vuslatın 
koridoruna gelip dayandığını fark eden mü’min, kapı ha açıldı ha açılacak, ha 
yüz yüze geldim ha geleceğim mülâhazası içinde bulunur; bulunur ve bu şuurla 
daha temkinli, daha tedbirli, daha dikkatli bir hayat yaşamaya çalışır. Bu 
yönüyle başkaları için bir nikmet ve musibet olan yaşlılık, mümin için 
derinlemesine ve namütenahî bir nimet olur. 
Yaşlılığın bu ölçüde rahmet vesilesi olduğunu duyan genç arkadaşlar: 
“Allah’ım beni bir an evvel yaşlandır!” diye dua etmesinler. Zira gençliği 
değerlendirmenin ayrı bir kadri, orta yaşı değerlendirmenin farklı bir kıymeti, 
yaşlılığı değerlendirmenin ise apayrı bir değeri vardır. Bu sebeple herkes 
durduğu yer itibarıyla, gafletten uzak bir şekilde bulunduğu yerin hakkını 
vermeye çalışmalı ve Kur’an’ın ifadeleri çerçevesinde Allah’ın izn u inayetiyle 
her mevsim semeredâr olmaya gayret etmelidir. 
</div>

Yaşlılık ve Dine Hizmet