İnançta değişik faktörler

Soru: Müslümanlığın yaşanmadığı yerlerde doğan ve yetişen kimseler daha ziyade gayrimüslim olarak yaşıyor ve öylece ölüyorlar. İslâmiyet’in anlatıldığı ve yaşandığı yerlerde doğan ve yetişen kimseler çoğunlukla mü’min olarak yaşıyor, mü’min olarak ölüyor ve Cennet’e hak kazanıyorlar. İnsanların doğduğu yer kendi iradesi dışında olduğuna göre bu büyük mükâfat ve cezayla karşılaşılması zâhiren adaletsizlik gibi görünüyor. Bunu izah eder misiniz?

Benzer bir soruyu daha evvel izah etmeye çalışmıştım. [1] Şimdi kısaca tekrar onu hatırlatmaya çalışayım: Sorunun iki yönü var. Birincisi, diyâr-ı küfürde doğan çocuklar yetiştikleri muhitin tesirinde kalarak ekseriyet itibarıyla kâfir; İslâmî muhitte doğan çocukların da ekseriyet itibarıyla mü’min olmaları. İkincisi, Cenâb-ı Hakk’ın bu icraatında bir adaletsizlik varmış gibi görülmesi. Esasen bu husus şimdiye kadar çok sorulan ve çoğu kimsenin aklına gelen bir vesvesedir. Meselenin pek çok şekilde izahı olmakla beraber biz şimdilik bunlardan bazılarıyla alâkalı düşüncelerimizi arz etmeye çalışalım.