Son Damla

Soru: Bazı bölgelerde yaygınca kullanılan “Bahane Tanrısı” ifadesi ne manaya gelmektedir? Bu tabir hangi mülahazaları çağrıştırmaktadır?

Cevap: Kökü eski Türk lehçelerindeki “tengri” sözcüğüne dayandırılan “tanrı” ifadesi mâbut demektir ve bazı inanç sistemlerinde insan üstü bir güce sahip bulunduklarına inanılan varlıklardan herbiri için kullanılan bir unvandır. Gerçi, ister müslümanlığı kabul eden Türkler isterse de yüzlerce yıldan beri dinî eserler yazan müellifler tanrı tabirini Allah manasına da kullanmışlardır. Fakat, esas itibarıyla tanrı ifadesi, Cenâb-ı Hakk’ın zatî ismi olan “Allah” kelimesinin karşılığı değildir.

Allah İsmi Yerine Tanrı Kelimesi

Çünkü, Allah dendiği an, bütün kâinatta tecellî eden isimleriyle o Zât-ı Ecell-i A’lâ (yüce ve büyük Zât) akla gelir. Yani, Allah ism-i şerifi değişik delâlet çeşitleriyle, Mâbud-u Mutlak (ibadet edilmeye lâyık yegâne Zât), Hâlık-ı Mutlak (tek yaratıcı), Maksûd-u Mutlak (Kendisine yönelinecek eşsiz ilâh), Rezzâk-ı Mutlak (her türlü rızkı bol bol ihsan eden biricik rızık sahibi), Bâri-i Mutlak (her şeyi örneği kendisine ait bir şekilde takdir edip varlık sahasına çıkaran benzersiz rab) ve Cemîl-i Mutlak (topyekün güzel sıfatları zatında toplayan ve güzellikleri vareden)... gibi bütün ilâhî isimleri câmi’dir; Cenâb-ı Hakk’ın güzel isimlerinin hepsini ihtiva eden bir unvan-ı mübecceldir.