kardeş oldukları için “hemze”⁴⁵ on üç, هـ ise bir derece daha hafif olduğu için on dört defa; ق ,ف ,ك kardeş olduklarından “kaf”ın bir noktası fazla olduğu için ق on, ف dokuz, ك dokuz, ب dokuz ve ت harfi, derecesi üç olduğu için on iki defa zikredilmiştir.

ر harfi “lâm”ın ( )ل kardeşidir. Fakat ebced hesabıyla ر iki yüz, ل ise otuzdur. Altı derece yukarı çıktığı için altı derece aşağı düşmüştür. Hem ر telaffuzca tekrar ettiğinden ağır ve kalın okunup yalnızca altı defa zikredilmiştir.

خ ,ح ,ث ,ض harfleri, ağır ve kalın okunuşları ve bazı münasebetleri yönüyle birer defa zikredilmiştir. ’ح ,و dan ve “hemze”den daha hafif ve ي ile “elif”ten daha ağır ve kalın okunduğu için on yedi defa, ağır ve kalın okunan “hemze”den dört derece yukarı, hafif “elif”ten ise dört derece aşağı zikredilmiştir.

İşte şu harflerin dizilişindeki ve söylenişindeki harikulâde, muntazam vaziyet ile o gizli münasebet, o güzel düzen, o ince şiiriyet ve ahenk bu beyanın insan fikri olamayacağını iki kere iki dört eder derecesinde gösterir. Buna tesadüfün karışması akıl dışıdır. İşte harflerin şu vaziyetlerindeki benzersiz ve hayret verici düzen, kelimelerdeki akıcılığa ve fesahate vesile olduğu gibi, daha pek çok gizli hikmeti bulunabilir. Madem Kur’an’ın harflerinde böyle intizam gözetilmiş; elbette kelimelerinde, cümlelerinde ve mânâlarında da öyle esrarlı bir intizam, öyle nurlu bir ahenk gözetilmiş olmalıdır ki, göz görse “Maşaallah”, akıl anlasa “Bârekallah” diyecektir.

Beşinci Nokta

Kur’an’ın beyanındaki beraat, yani üstünlük, sağlamlık ve ihtişamdır. Nasıl ki, nazmında kusursuzluk, kelimelerinde fesahat, mânâsında belâgat ve üslûbunda eşsiz bir güzellik var. Beyanında da üstünlük, sağlamlık ve ihtişam vardır. Evet, teşvik ve korkutma, övme ve kınama, ispat ve irşad, delillerle ikna edip maksadını anlatma gibi bütün söz ve hitap tabakalarında Kur’an’ın beyanı en yüksek mertebededir.

• Mesela: Kur’an’daki teşvik etme ve istek uyandırma makamının