Başka mânâsı olamaz, beraberce bir düşün, göreceksin elbette ki: Hakiki sebepler, misalî vasıtalar,

Yardımcılar ve ortaklar bâtıl birer emir, muhal birer hayaldir o kudretin katında. Hayat varlığa kemâl,

Makamı büyük ve mühimdir, buna binaen derim ki: Küremiz, âlemimiz neden itaatkâr olmasın, boyun eğmesin hayvan-misal.

O Sultan-ı Ezelî’nin bu tarz kuşları çoktur, her yerdedir şu uzay boşluğunda, muhteşem ve çok güzel.

Yaratılış bostanına salmış da döndürüyor, onlardaki nağmeler, bunlardaki hareketler; tesbihattır o sözler,

İbadettir o haller, varlığının başı ve sonu olmayan o Zât’a, Hakîm-i Lâyezal’e. Küremiz hayvana pek benziyor, hayat emareleri gösteriyor. Farz-ı muhal,

Yumurta kadar küçülse minicik bir hayvan olması pek muhtemel. Yuvarlak bir hayvancık, küre kadar büyüse, onun da böyle olması akla yakın bir ihtimal.

Âlemimiz insan kadar küçülse, yıldızlar zerreler suretine dönse şuur sahibi bir hayvana dönmesi muhtemeldir, akıl da bulur mecal.

Demek âlem, unsurlarıyla Hâlık-ı Lemyezel’i, Kadîr-i Lâyezal’i tesbih eden bir kul, O’nun emirlerine itaatkâr.

Kıymetçe büyük olması için maddî olarak büyük olması her zaman lâzım gelmez, zira daha sanatlı ve güzeldir hardal kadar bir saat,

Bir saatten ki timsali Ayasofya kadar. Bir sinek daha hayret vericidir filden, o kocaman mahlûktan.

Eğer kudret kalemiyle bir atomun üstüne esîrin tek tek atomlarıyla yazılsa bir Kur’an, sayfalarının küçüklüğü nispetinde sanat bakımından büyük olur,

Gökyüzü sayfasına yıldızlarla yazılan bir Kur’an-ı Kerim’e cezaletiyle eşittir. Nakkaş-ı Ezelî’nin sanatı her tarafta cemâl ve kemâl dolu.

Her tarafta böyledir. Kalemdeki kemâl derecesinde birlik, tevhidi ilan eder. Bu geniş mânâlı sözü iyice dikkate al!

* * *

Melekler Fıtrî Şeriat İle Vazifeli Bir Ümmettir

Allah’ın şeriatı iki kısımdır. İki sıfattan gelmiş, insan hem muhatap hem yükümlü olmuş. İrade sıfatından gelen yeryüzü kanunları.