ile başlayan deliller zinciri, bir cevherler, nurlar, mucizeler ve veciz ifadeler silsilesidir. Kalb istiyor ki, şu definelerde gizli olan elmasları göstereyim. Fakat ne yapayım, makam bunu kaldırmıyor. Başka vakte erteleyip o kapıyı şimdi açmıyorum.

Hem mesela

فَأَرْسِلُونِ ۝ يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ¹²⁷

¹²⁸فَأَرْسِلُونِ beyanıyla ¹²⁹يُوسُفُ kelimesinin arasında şu ifade var:

إِلٰـى يُوسُفَ لِأَسْتَعْبِرَ مِنْهُ الرُّؤْيَا فَأَرْسَلُوهُ فَذَهَبَ إِلَى السِّجْنِ وَقَالَ يُوسُفُ¹³⁰

Demek, beş cümle veciz bir şekilde bir cümlede özetlendiği halde açıklığı bozulmuyor, anlamayı zorlaştırmıyor.

Hem mesela: ¹³¹اَلَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا ayetine bak: Asi insanın “Çürümüş kemikleri kim diriltecek?”¹³² diye meydan okur gibi inkârına karşı Kur’an der ki: “Onları ilk kim yaratmışsa o diriltecek. O Zât, her bir şeyi her haliyle bilir. Hem size yeşil ağaçtan ateş çıkaran bir Zât, çürümüş kemiğe de hayat verebilir.”¹³³ İşte bu ayet, yeniden diriliş meselesine farklı yönleriyle bakar, onu ispatlar.

Öncelikle, Cenâb-ı Hakk’ın insana ihsan ettiği nimet silsilesini hatıra getirir. Fakat başka ayetlerde etraflıca anlattığı için kısa keser, meseleyi akla havale eder. Yani, “Size ağaçtan meyveyi ve ateşi, ottan erzakı ve tohumları, topraktan tahıl ve bitkileri verdiği gibi, yeryüzünü –her bir erzakınızın içinde bulunduğu– hoş bir beşik ve âlemi, güzel ve bütün ihtiyaçlarınızı içinde saklayan bir saray yapan Zât’tan kaçıp başıboş kalarak hiçliğe, yokluğa saklanılmaz. Vazifesiz olarak kabre girip uyandırılmamak üzere rahat yatamazsınız.” der.

Sonra ayet o hakikatin bir deliline işaret eder, ¹³⁴اَلشَّجَرِ الْأَخْضَرِ kelimesiyle şu mânâyı bildirir: Ey haşri inkâr eden adam! Ağaçlara bak…