* * *

Kudretin Aynası Çoktur

Kudret-i Zülcelâl’in pek çoktur aynası. Her biri ötekinden daha şeffaf ve latif pencereler açıyor misal âlemine.

Sudan havaya kadar, havadan esîr maddesine, esîrden misal âlemine, misalden ruhlara, ruhlardan zamana, zamandan hayale,

Hayalden fikre kadar muhtelif aynalar; daima temsil eder akıp giden icraat. Kulağınla nazar et hava aynasına: Bir kelime, olur milyonlarca kelime!

Hayret verici şekilde çoğaltır o kudret kalemi, şu tenasül⁴⁰ sırrı...

* * *

Temessül⁴¹ Çeşit Çeşittir

Aynada temessül, dört surette olur: Ya yalnız hüviyet; ya onunla beraber hususiyet; ya hem hüviyet hem tecellisiyle mahiyet; ya da mahiyet ve hüviyet.

Misal istersen işte insan ve güneş, melekler ve kelimeler. Yoğun, katı şeylerin timsalleri, aynada hareketli birer ölüdür.

Nuranî bir ruhun, kendi aynasında timsalleri bağlı ve canlı olur; aynı olmasa bile farklı da olmayıp

Yayılan birer nurdur. Eğer güneş canlı olsaydı sıcaklığı onun hayatı, ışığı şuuru olurdu.. şu hususiyetlere sahiptir aynada timsali.

İşte budur şu esrarın anahtarı: Cebrail hem Sidre’de,

Hem Dıhye suretinde Resûl-u Ekrem’in meclisinde, hem kimbilir kaç yerde!..

Azrail bir anda Allah bilir kaç yerde, ruhları alır.

Hazreti Peygamber bir anda, hem evliyanın keşiflerinde hem sadık rüyalarda ümmetine görünür,

Hem de haşirde şefaatiyle herkesle görüşür.

Velilerden abdal zâtlar pek çok yerde aynı anda görünür.

* * *