edemeyip akıldan uzak buluyorsunuz. Hem gökleri ve yeri yaratan Zât, kâinatın meyvesi olan insana hayat vermekten ve onu öldürmekten aciz kalır mı? Koca ağacı idare eden, o ağacın meyvesine önem vermeyip onu başkasına mal eder mi? Bütün ağacın neticesini terk etmekle, her zerresi hikmetle yoğrulmuş yaratılış ağacını abes ve beyhude kılar mı zannedersiniz?”

Hem der ki: “Haşirde sizi diriltecek Zât, öyle bir Zât’tır ki, bütün kâinat O’nun itaatkâr bir askeri hükmünde, ‘Kün feyekûn!’²²⁵ emrine tam bir itaatle boyun eğer. Bir baharı yaratmak o Zât’a bir çiçeği yaratmak kadar kolay gelir. Bütün hayvanları var etmek, O’nun kudreti için bir sineğin var edilmesi kadar kolaydır. Öyle bir Zât’a karşı, مَنْ ²²⁶يُحْيِ الْعِظَامَ deyip kudretine, O’nu acizlikle itham edercesine meydan okunmaz!” Sonra ²²⁷فَسُبْحَانَ الَّذِي بِيَدِه۪ مَلَكُوتُ كُلِّشَيْءٍ tabiriyle şöyle der: “Her şeyin dizgini elinde, her şeyin anahtarı katında olan o Zât, gece ile gündüzü, kış ile yazı bir kitabın sayfaları gibi kolayca çevirir. Dünya ve ahiret, o Kadîr-i Zülcelâl’in iki menzili gibidir; birini kapar, ötekini açar.” Madem böyledir, bütün bu delillerin neticesi olarak Kur’an, ²²⁸وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ der. Yani: “Sizi kabirlerinizden kaldırıp dirilterek haşir meydanına getirecek, yüce huzurunda hesabınızı görecektir.”

İşte şu ayetler, aklı ve kalbi haşri kabul etmeye hazırladı. Çünkü onun dünya hadiselerindeki benzerlerini gösterdi.

Hem bazen Kur’an, ahiret hadiselerini öyle bir şekilde anlatır ki, dünyadaki benzerlerini hissettirsin ve onu akıldan uzak görmeye, inkâra meydan kalmasın.

Mesela, ... الخ²²⁹إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ve ... الخ²³⁰إِذَا السَّمٓاءُ انْفَطَرَتْ ve

إِذَا السَّمٓاءُ انْشَقَّتْ²³¹