Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
Her ne kadar küsme çok çirkin, çok mezmum bir fiil ise de, kendini ilme, 
insanlığa adamış fedakâr ruhlar arasında da bazen vuku bulabilir. Bundan dolayı 
topluma ve hayata dair değişik branşlarda dargınlık ve küskünlükleri gidermeye 
matuf ekipler oluşturulmasında ciddi yarar görüyorum. Zira Hazreti Pîr’in 
ifadesiyle vifak ve ittifak, yani insanların anlaşıp uzlaşmaları tevfik-i 
ilâhînin en önemli bir vesilesidir. Bunu teyit eden bir âyet-i kerimede şöyle 
buyruluyor: 
يَدُ اللّٰهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ“Allah’ın eli onların 
ellerinin üzerindedir.” (Fetih sûresi, 48/10) Yani Allah’ın himayesi, 
inayeti, riayeti, kilaeti, lütfu, ihsanı onların üzerindedir. Resûl-i Ekrem 
Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) bu âyet-i kerimeyle alâkalı buyuruyor 
ki: 
يَدُ اللّٰهِ مَعَ الْجَمَاعَةِ“Allah’ın eli cemaatle 
beraberdir.” (Tirmizi, Fiten 7) Bir başka hadis-i şerifte ise Hazreti Ruh-u 
Seyyidi’l-Enâm (aleyhi elfü elfi salâtin ve selâm) şöyle buyuruyor: 
مَنْ أَرَادَ بُحْبُوحَةَ الْجَنَّةِ فَلْيَلْزَمِ 
الْجَمَاعَةَ“Her kim Cennet’in göbeğine otağını kurmak isterse, 
toplumdan ayrılmasın.” (Tirmizi, Fiten 7) Yani ihtilaf ve iftiraklara 
düşmesin. Zira toplumdan, heyetten kopan aynı zamanda Allah’ın inayetinden de 
uzaklaşmış olur. Evet, küskünlük, dargınlık, hazımsızlık, çekememezlik veya bazı 
şeyleri içine sindiremediğinden dolayı bir heyetten cüda düşen aynı zamanda 
Allah’ın inayetinden de cüda düşmüş demektir. 
 
Küçük Diye Bir Şey Yoktur 
Bütün bunların hepsini birden mütalaaya alacak olursak, kırgınlık, dargınlık 
ve küsmelerin ne kadar büyük bir felaket olduğu; insanları barıştırma ve 
uzlaştırmanın ise o ölçüde ne büyük sevaplı bir iş olduğu anlaşılır. Zaten 
dinimizde temelde hiçbir hayrı, hiçbir iyiliği hafife almamak esastır. Zira 
Allah (celle celâluhu) insanları bazen yapmış oldukları küçük amellerle cennetin 
göbeğinde rü’yet yamaçlarında bir yere oturtarak onlara duyulmadık şeyleri 
duyurabilir, görülmedik şeyleri gördürebilir. Mevzu ile alakalı bir hadis-i 
şerifte buyruluyor ki: 
اِتَّقِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَلَا تَحْقِرَنَّ مِنْ الْمَعْرُوفِ 
شَيْئًا“Takva dairesi içinde ol ve mâruftan yani Allah’ın hoş 
gördüğü şeylerden hiçbir şeyi hafife alma.” (Ahmed ibn-i Hanbel, 5/63; 
hadis no: 20651) Hâdiselere bu bakış açısıyla baktığımızda aslında küçük diye 
bir şey olmadığını anlarız. İnsanlığın İftihar Tablosu (aleyhissalâtü vesselâm), 
aynı hususu anlattığı başka bir hadis-i şeriflerinde ise, insanın kardeşinin 
yüzüne gülümsemesinin, ona güzel bir söz söylemesinin, eşinin ağzına koyduğu 
lokmanın, insanların gelip geçtiği yoldan onlara eziyet verebilecek bir engeli 
kaldırıp atmanın sadaka olduğunu ifade buyuruyor. (Bkz: Buhari, Cihad 72; 
Tirmizi, Birr 36; İbn Mâce, Ticârât 1) Yani şayet yolda bir hendek varsa, siz 
bir arabanın tekerleği o hendeğin içine girmesin diye oraya bir taş koymak veya 
insanların ayağına batmasın diye bir dikeni yoldan kaldırıp atmak suretiyle 
ibadet yapmış oluyorsunuz. İşte bu türlü basit gibi görülebilecek amellerin 
hangisiyle insanın Cennet’in göbeğinde otağını kuracağı belli değildir. 
 
Konuyla ilgili bir menkıbe arz edeyim: Harun Reşid’in zevcesi Zübeyde Hanım 
önemli hizmetler yapmış büyük bir kadındır. Bir dönem hacılar Arafat ve 
Müzdelife’ye giderken suları Mekke’den sırtlarına alıp öyle gidiyorlarmış. O 
anamız o günün şartlarında Mekke’den Mina, Müzdelife ve Arafat’a kadar su 
yolları ve çeşmeler yaptırarak çok önemli bir hayra vesile olmuştur. Milyonlarca 
insanın o sudan içmesine ve abdest almasına imkân hazırlamıştır. Elbette Cenâb-ı 
Hak böyle önemli bir hizmeti boşa çıkarmaz. Ben altmış sekizde hacca gittiğimde 
o büyük kadının yaptırdığı bu çeşmeleri görmüştüm. Osmanlılar bu su yolunu 
takviye ederek onu çok uzun bir dönem koruma altına almışlardır. 
İşte bu kadar büyük bir hizmet yapan anamızı rüyada görünce, kendisine; 
“Cenâb-ı Hak sana nasıl muamele yaptı?” diye soruyorlar. O da şöyle cevap 
veriyor: “Ben şöyle şöyle ameller yapmıştım. Fakat benim kurtulmama vesile olan 
amelim şu oldu. Bir gün ezan-ı Muhammedî minarelerde çınlayınca, o esnada ‘Ezanı 
dinleyelim’ deyip yanımdakileri susturdum. İşte öbür âleme gittiğimde bana, 
‘Allah bundan dolayı seni bağışladı’ dediler.” 
Evet, bu dünyada bize çok küçük ve basit gibi gelen bir meselenin Cenâb-ı Hak 
katında nasıl bir kıymeti olduğunu biz bilemiyoruz. Allah’ın (celle celâluhu) 
hangi amelle bizden hoşnut olacağını, hangi amelle rıdvanıyla serfiraz 
kılacağını, hangi vesileyle Cennetiyle bizi sevindireceğini bilemeyiz. Bu açıdan 
büyük-küçük demeden O’nun emrettiği her şeyi yerine getirmeye çalışmalıyız. 
Barış Heyetleri 
Bütün bunları küsleri barıştırma mevzuunun önemine dikkat çekmek için size 
arz ettim. Fakat bir kez daha ifade edeyim ki, mesele çok önemli olduğundan dar 
alanlı bırakmayarak bu iş için ekipler oluşturulması gerekir. Bu konuda tecrübe 
sahibi, muhataplarının karakterlerini doğru okuyabilecek ölçüde insan 
psikolojisine vâkıf, mantık, muhakeme ve ifade kabiliyetleri güçlü insanlardan 
heyetler oluşturup küskünlük ve dargınlığın pençesinde bulunan insanlara 
yardımcı olunmalıdır. Her ne kadar toplumda din, diyanet noktasında belli bir 
boşluk, belli bir cehalet yaşansa da, insanımız Allah’a ve Peygamber’e bağlı, 
dinine, diyanetine saygılıdır. Bu sebeple herkese hitap eden dinimizin evrensel 
prensip ve dinamikleri kullanılarak aradaki küskünlükler giderilebilir, 
kırgınlıklar telafi edilebilir ve yeniden insanların birbiriyle kucaklaşmaları 
sağlanabilir. 
Arabuluculuk diyebileceğimiz bu misyon, bu vazife mahallî olabileceği gibi 
daha geniş dairede de yapılabilir. Yani böyle güzel bir vazifeyi mahallede, 
köyde, şehirde yapabileceğiniz gibi, meseleyi daha geniş daireye taşıyarak ülke 
çapında da yerine getirebilirsiniz. Hatta meseleyi daha da ileriye götürerek 
uluslararası münasebetler açısından da değerlendirebilirsiniz. Bu konuya katkısı 
olanlar için Allah Resûlü’nün (sallallâhu aleyhi ve sellem) vaat ettiği fazilet 
ve sevap şu şekildedir: 
أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلاَةِ 
وَالصَّدَقَةِ؟ قَالُوا: بَلَى . قَالَ: إِصْلاَحُ ذَاتِ الْبَيْنِ وَفَسَادُ ذَاتِ 
الْبَيْنِ الْحَالِقَةُ“Size oruç, namaz ve sadakanın derecesinden 
daha üstün olan şeyi haber vereyim mi? Evet (Ey Allah’ın Resûlü, söyleyin!) 
dediler. İnsanların arasını düzeltmektir. Çünkü insanların arasındaki fesat 
bozukluk (dini kökünden) kazır.” (Ebû Dâvud, Edeb 58; Tirmizî, Kıyamet 57) 
 
Esasında, günümüzde Anadolu insanının dünya çapında gerçekleştirmeye 
çalıştığı diyalog faaliyetlerini bu kategoride değerlendirebilirsiniz. Evet, 
“diyalog” deyip dünyanın dört bir yanına açılma, küs milletleri birbiriyle 
barıştırma, bu mevzuda sürekli strateji oluşturma, taktik geliştirme ortaya 
çıkabilecek ihtilafların, savaşların, hercümerçlerin önünü alma adına çok 
önemlidir. Günümüzde ihtilaf ve tefrikaya karşı mücadelenin en önemli yolu ise 
eğitim faaliyetleridir. Yani siz barış, hoşgörü, diyalog gibi insanî fazilet ve 
evrensel değerler noktasında mükemmel fertler yetiştireceksiniz. Öyle ki onlar, 
birkaç dil bilmenin yanında değişik fenlerde ihtisas sahibi olacak ama aynı 
zamanda insanî değer ve faziletlerle meşbu, yaşatma idealiyle dopdolu hale 
gelecekler. Bulundukları her yerde insanlığa faydalı olmak için doktoralar, post 
doktoralar yapacaklar. İşte her yerde parmakla gösterilecek bu insanlar ortaya 
çıkan fitne ve azgınlıkların önüne geçmede frenleyici unsurlar olacak ve bu 
konuda önemli bir misyon eda edecekler. Bu, bir yönüyle küresel çapta bir 
barıştırma ve uzlaştırma meselesidir. Dolayısıyla mikro planda veya lokal olarak 
ele alınan bu meselenin uluslararası çapta da ele alınması gerekir. 
Devlet ricali, farklılıkların bir kavga vesilesi olmaması için, medeniyetler 
ittifakı düşüncesiyle bir araya gelerek belli konularda anlaşıp müşterek hareket 
edebilirler. Elbette ki böyle bir hareket, insanlık adına çok önemlidir, takdir 
edilmesi ve alkışlanması gereken bir faaliyettir. Fakat böyle bir anlayış, 
toplumların kılcal damarlarına kadar inmemişse yani toplum tabanında 
benimsenmemiş, sindirilmemiş, içselleştirilmemişse bu tür ceht ve gayretler bir 
mânâda havada kalır. O sebeple meseleyi halklara mâl etmenin yollarını aramak 
gerekir. İsterseniz siz buna devlet ricalinin başlattıkları hareketi halka mâl 
etmek suretiyle rical-i devlete yardımcı olma gözüyle de bakabilirsiniz. 
Meselenin kalıcılığı da ancak buna bağlıdır. 
Soğuk harp döneminde uzun zaman komünist dünya ile kapitalist dünya kavga 
ettiler. Aradaki küçük ülkelerden bazıları o pakta, bazıları da diğer pakta 
dahil oldular. Bu ülkelerin her biri, böyle bir ayrışma ve kutuplaşma 
neticesinde yıllar boyu çok değişik sıkıntı ve zorluklar yaşadılar. İnsanın 
aklına geliyor ki, acaba o günlerde fikir adamı, feylesof veya düşünürler 
tarafından bu meselenin kavgasız da olabileceği gür bir sesle ifade edilebildi 
mi? Acaba böyle bir uzlaştırma iradesi ortaya kondu mu; böyle bir uzlaştırma 
tavrı oldu mu? Olmadı gibi geliyor bana. Aksine devletlerin birbirini yemesi 
mevzuunda farklı kışkırtmalar yaşandı. Birileri kendi adamlarını kışkırtırken 
öbürleri de yine kendi adamlarını kışkırttı ve böylece bir silah yarışına 
girildi. Her bir pakt bir yeri işgal ederek oraya nüfuz etti ve insanlara yıllar 
boyu sürecek korku ve dehşet yaşattılar. Muhabere ve muvasala imkânlarının 
geliştiği, öldürücü silahların daha güçlü hâle geldiği bir dönemde bence bu 
meseleyi uluslararası platforma taşımak suretiyle milletleri birbiriyle 
barıştırma yollarını araştırmak önemli bir ibadettir. 
Tertemiz Kalble Ötelere Yürümek 
Küsleri birbiriyle barıştırmak suretiyle arabuluculuk yapmak aynı zamanda 
Allah ahlâkı ile ahlâklanma demektir. Zira bir kısım hadis-i şeriflerde Cenâb-ı 
Hakk’ın bazı kulları arasında tabir caizse arabuluculuk diyebileceğimiz bir 
icraat-ı sübhaniyesi ifade ediliyor. Meselâ bu dünyada bir insan bir başkasının 
hakkını yemiş olarak ahirete intikal etti diyelim. Fakat hak yiyen bu insan 
nezd-i ulûhiyette değerli bir insan. Ahirette Cenâb-ı Hak, hak sahibine diyor 
ki, “Senin bu kulumdan alacağın var. Ama sen Benim bu kuluma hakkını helal 
edersen Ben de sana şunları şunları vereceğim.” İşte böyle bir davranışı biz 
dünyadaki ferdî, ailevî ve içtimaî hayatımıza alıp uygulayarak o ahlâk-ı ilâhî 
ile ahlâklanabiliriz. Evet, eğer Allah (celle celâluhu) ahirette insanlar 
arasında böyle bir muamelede bulunuyorsa, bu bizim için de çok önemli bir 
referanstır. Kanaatimce biz, bu ilahî ahlâkı değerlendirmeli ve her zaman 
içimizdeki küsleri barıştırma gayreti içinde olmalıyız. 
Ben kimseye küstüğümü hatırlamıyorum. Kırk, elli senedir aleyhimde yazı yazan 
insanlar var. Bu insanlar, gülsem de aleyhimde yazıyorlar, ağlasam da aleyhimde 
yazıyorlar. İkisinin ortasında duruyor olsam, muhakkak onunla da alakalı bir şey 
bulup yazıyorlar. Ben bu insanlara küsmedim/küsmem, bilakis onların hâline 
acırım. Demek ki yazacak başka mevzu bulmada zorluk çekiyorlar, diye düşünürüm. 
Tabiatımda olmadığı için böyle insanlar hakkında hiçbir zaman “Yuvarlansın ve 
Cehennem’e gitsinler” demedim. Hatta bir zamanlar yakın birisi, olmadık gadr u 
cefada bulunduğunda bir ara aklımdan Allah’ın onu cezalandırması geçti. Çünkü 
yakının gadr u cefası insana çok daha fazla dokunur. Fakat buna rağmen ben odama 
girdim ve “Yahu ne hakla!” dedim. Allah şahit, hıçkıra hıçkıra ağladım. Çünkü 
bir insanı Cehennem’e mahkûm etmek kolay bir şey değildir. Onun sana yaptığı 
kötülük seni Cehennem’e mahkûm etme değil ki! Kaldı ki öyle bile olsa o seni 
Cehennem’e attı diye sen de onu Cehennem’e atamazsın. Bu açıdan bence küsmenin, 
darılmanın, birilerine karşı hınç duymanın bir anlamı yoktur. Allah huzuruna 
kalbimiz temiz ve hiçbir kimseye karşı içimizde gıll u gış olmadan gitmeliyiz. 
Biz Arapça’dan dilimize geçen bu ifadeyi, içimizde kıl kadar bir şey olmadan 
şeklinde anlarız. Fakat bunun mânâsı esasen içimizde hiç kimseye karşı olumsuz, 
negatif bir şeyin olmaması demektir. Canın cânana koşması gibi, Allah’ın sizi 
beklemesine cevap olarak siz de O’na tertemiz bir gönülle gitmelisiniz. Fuzuli 
ne hoş söyler: “Canımı cânan eğer isterse minnet cânıma / Can nedir kim, ânı 
kurban etmeyem cânânıma…” Bence, “Sen hep böyle arınmış olarak yaşadın, gel 
artık!” davetine saf, duru ve tertemiz bir hâlde gitmek lazım. Rabbim, hepimize 
ötelere yürürken, böyle bir ufuk, böyle bir anlayış nasip eylesin. Âmin! 
</div>

Küsme Hastalığı ve Çaresi – 2