Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">

 Kalbin Zümrüt Tepeleri’nde ifade edildiği gibi “Havf 
 u reca (korku-ümit), iradî birer tavır, hak yolunun 
 salikleri için bir ilk menzil ve ilk nokta olmasına 
 karşılık, kabz u bast bir kısım iradî sebeplerin dışında 
 hakikat yolcusunun yolunu kesen veya onu şahlandırıp 
 kanatlandıran nihai sınırda sırlı bir alış-veriştir. 
 Havf u reca istikbale ait sevilip sevilmeyen şeylere 
 karşı bir endişe hissi, bir ümitlenme neşvesi ise kabz 
 u bast hal-i hazır itibariyle kalbe gelen değişik boy 
 ve renkteki dalgaların tesirinde kalbin neşeyle atması 
 veya kasvetle kasılması şeklinde de yorumlanabilir. 
 Havf u reca ile kabz u bast karıştırılabilir. Birisi 
 insanın beklentileri ve inancı neticesidir. Diğeri haldir 
 ve hemen her mertebede, her makam ve payede kulun başına 
 gelebilecek bir şeydir. Yolcuyu sürekli alakadar eden 
 bir husustur. 
Kabzda Bile Kapıdan Ayrılmama

 Kabz (iç darlığı) halindeki zaman dilimleri uzun ya 
 da kısa sürebilir. Bu bazen Allah’tan uzaklaşma ile 
 gelmiş bir küsuftur. Günah ile gelmişse tevbe ve istiğfar 
 ile süresi kısaltılabilir. Bazen çok uzun kabzlar ümitsizlik 
 vesilesi olur, insan bu durumlarda adeta hiç ışık görmez. 
 Ne kadar uzun sürse, şart-ı adi planında insan iradesi, 
 insanın günahları, insanın teveccühsüzlüğü onda rol 
 oynasa da bir gerçek vardır: “Allahu yakbidu ve yebsut 
 – Kabzı veren de bastı veren de Allah’tır” hakikatınca 
 bu Allah’ın elinde bir şeydir. Herşeye rağmen insan 
 vefayla, sadakatla sürekli o kapıya teveccüh etmelidir.
 
Bu hususta meşhur menkıbe misal verilebilir: Bir mürşid 
 pek çok talebe yetiştiriyor. Çevresindeki müridlerin 
 hepsi olgunlaşıyor, hepsinin ufku açılıyor. Kalb gözleri 
 açılıverince efendilerinin şekavetini (kötü halini) 
 de görüyorlar. Bakıyorlar ki levh-i mahfuzda veya levh-i 
 mahv ve isbatta o zatın sürekli şekavet kareleri var. 
 O zaman birer birer ondan yüz çeviriyor, terkedip gidiyorlar. 
 Sadık bir bendesi ise “Biz bu zat vesilesiyle erdik.” 
 diyor, kalıyor yanında. Hoca geride kalan o tek talebesini 
 çağırıyor ve “Oğul, arkadaşların niye ayrıldılar?” diye 
 soruyor. Vefalı talebe “Efendim, sizi şöyle şöyle gördüler.” 
 deyince; Hak yolcusu o adam, titrek kalbi ve yaşaran 
 gözleriyle “Ben hakkımdaki o yazıyı, çirkin kareleri 
 kırk senedir görüyorum. Ama oğul var mı başka kapı ki 
 ona gideyim.” diyor. İşte herşeye rağmen gönül verdiği 
 kapıdan ayrılmamaya kararlı zatın sadakat ve vefa ifade 
 eden bu sözü adeta bir düğmeye dokunuyor gibi bir kurtuluş 
 vesilesi oluyor. Şekavet saadete dönüşüyor. Evet, aynen 
 öyle de kabz, Allah’tan gelen bir imtihan gibi bilinmeli 
 ve iç daralmalara, kalbi tıkanıklıklara rağmen insan 
 yine yöneldiği kapının tokmağını çalmaya devam etmeli.
Bast’ta teyakkuz

 Bazen kabzın pençesine düştüğünüzde, ne kadar gözünüz 
 hakikate açılsa, ne kadar ulvî alemleri müşahede etseniz 
 bile hiçbiri aklınızda kalmaz. Önünüzü, arkanızı hep 
 karanlık görebilirsiniz. Bütün güzel inşirah veren kareler 
 silinir gider zihninizden. Vefa ile bunu bast’a (iç 
 rahatlığı) ve huzura çevirmek için o eşikte beklemek 
 gerekir. Yine menkıbede geçen bir şey vardır: Veli bir 
 zat bakıyor ki bir köpek çöplükte eşeleniyor. Günlerce 
 aynı çöplükte eşelenip duruyor. Diyor ki “Nedir senin 
 bu halin. Hiçbir şey olmadığı halde sürekli burada bir 
 şeyler aranıyorsun?”. -Menkıbe bu ya- “Sultanım diyor, 
 ben bir zaman orada bir kemik bulmuştum.” İşte bu mesele. 
 Kemik bir kere nerede bulunmuşsa bir başka zaman da 
 orada bulunabilir. Gözünü kapıdan ayırmadan beklemek 
 lazım. İnsan sürekli böyle bir imtihan içindedir. Zaten 
 bu yolda olmayan, bu türlü meseleleri birbirinden tefrik 
 edecek kadar duyarlı olmayan, hayatın herc ü merci içinde 
 ömrünü geçiren insanların Allah’la bu türlü bir alış-verişi 
 anlaması da mümkün değildir.
Ayrıca sürekli bast tehlikeli olabilir. Hani bazen 
 içte inşirah (gönül ferahlığı) hasıl olur, insanın oynayası 
 gelir. Sebebi belli olmadan insan maiyyet hissiyle dolar 
 da yerinde duramaz hale gelir. Arkadaşlarda bu türlü 
 haller olunca ben tevbe ve istiğfar tavsiye ediyorum. 
 Çünkü öyle bir gaflette insan yalnızlığa düşebilir, 
 herşeyi kendinden bilebilir, inşirahların kaynağının 
 kendisi olduğunu zannedebilir. Oysa kul, başarılarında 
 dahi tevbe etmeli, başarılı olduğunda da günah işlemiş 
 gibi Allah’a yönelmeli; yönelmeli ki bu başarıları kendisinden 
 bilmesin ve Cenab-ı Hak onları hezimetlere çevirmesin.
Kabzdan kurtulma yollarından en evvel zikredilmesi 
 gereken şey ayet ve hadislerde ifade buyrulan husustur: 
 İşlenen günahın, kötülüğün, seyyienin hemen arkasından 
 bir sevabın, iyiliğin, hayrın yapılmasıdır. Çünkü yapılan 
 bu hayır o kötülüğü siler götürür.
Kabz u Bast ve İnsan Karakteri
İnsan karakteri ile kabz u bast arasında bir alaka 
 olabilir. Bazı ruhlar kabza daha yakındırlar. Bazı hassas 
 insanlar mazhar olduğu bast karşısında bile “Ben ne 
 yaptım ki böyle bir mükafat verildi” derler, bast bile 
 onlar için bayağı bir sıkıntı kaynağı olur. Değişik 
 hadiseler karşısında da derin bir duyarlılığa sahiptirler. 
 Daha önce bencil ruhların mülahazasına bağlayarak arzetmiştim: 
 Bunlar derler ki “ateş düştüğü yeri yakar.” Bu söz bencil 
 ruhların sözüdür. “Ateş çevresini de yakar” ifadesi 
 ise bir parça diğergam ruhların sözü. “Ateş nereye düşse 
 beni yakar.” sözüne gelince bu kamil ruhların vicdanlarının 
 sesidir. İşte bu derece ihsasları derin, dünyanın herhangi 
 bir yerinde bir hadise olduğu zaman kendine göre mana 
 çıkaracak bir ruh çok defa kabzın demir pençesine düşer, 
 ızdırap çeker. Dışta cereyan eden hadiseler onda fırtınalara 
 sebep olur. Hatta onun fiziki yapısına tesir eder. Bir 
 kısım ruhi problemlerin, bir kısım psikosomatik (ruhî 
 sebeplerle meydana gelen bedeni rahatsızlık) rahatsızlıklara 
 sebebiyet verdiği gibi, dünyanın değişik yerlerinde 
 cereyan eden hadiseler aynen psikosomatik hastalıklar 
 gibi onun bedeninde kendini hissettirir. Bacağı ağrır, 
 boynu ağrır, dişi ağrır vs… buna o şahıs için “dünyasomatik” 
 hastalık diyebiliriz. Veya cihannüma ruhların “cihansomatik 
 rahatsızlıkları”… 
Kabz ve Bastın Sınırları
Kabz ve bast birbirlerine sınırı olan komşulardır. 
 Birisinin bittiği yerde diğeri başlar, birisinin başladığı 
 yer diğerinin bitiş noktasıdır. Kabz kısa da sürebilir, 
 çok uzun da olabilir. Bazen Nebi’yi (sallallahu aleyhi 
 ve sellem) bile nevmid edecek şekilde kabzlar yaşanabilir. 
 İnanmıyorlar diye o derece sıkıntıya girer ki vadi vadi 
 dolaşır. Nebi’nin kabzı da budur. Bazıları da vardır 
 ki; dünya tutuşsa onun bir tutam otu yanmaz. GÜNÜMÜZDE 
 DÜNYANIN NERESİNE ATEŞ DÜŞSE YANACAK DUYARLILIKTA İNSANLARA 
 İHTİYAÇ VAR. Bilmem nerede, hangi vadide, hangi dağın 
 arkasında, hangi mazlum çocuğun hali içine bir kıvılcım 
 gibi düşecek insanlara…
***
Teveccüh teveccühü doğurur. Bakarsan bakılırsın. Çiçeğin 
 güneşe bakışı gibi O’na bakmayı becerebilirsen, O’na 
 yönelebilirsen, O’nun tecellilerine muhatap olursun. 
 Burada esas olan gönülden müteveccih olabilmendir. Eğer 
 gönlünün sesini seslendiremiyorsan o tecellilere muhatap 
 olmak mümkün değildir. Gönülden müteveccih olmak, çok 
 samimi olmak esastır. Anlamak için pare pare olmuş ciğer 
 gerek; yoksa beyhûde…

 ***
Meşru zevklerden istifadeyi de yanlış anlamamak lazım. 
 Her meşrunun talibi olmak, insanı nereye götürür bilinmez. 
 İnsan akıbetinin kötüye gideceğinden endişe etmelidir. 
 Her meşru olan herkes için uygun olmayabilir. Her günahtan 
 küfre giden bir yol olduğu gibi, meşru zevklerden de 
 günaha giden yollar olabilir. Temkinli ve dikkatli olmak 
 lazım.

 ***
Hergün Allah’a ve Kitab’a hakaret edilir, Peygamber’e 
 gizli açık küfredilir ama bazılarının kılı bile kıpırdamaz. 
 Ne zaman biri onun gururuna az dokunsa, biraz onu rencide 
 etse, gece yarılarına kadar uykuları kaçar ve günlerce 
 rahatsız olur. İşte Allah’la olan münasebetimizin bir 
 göstergesi de bu şekildeki rahatsızlıklarımızın kaynağıdır.

 ***
Firdevsî gibi uzun ve yaldızlı bir destan keseceğinize 
 Yunus gibi gönülden bir-iki mısra ile seslenmeniz, içinizin 
 sesini ifade edebilmeniz benim nazarımda daha kıymetlidir. 
 Mü’minler için küfürden de daha tehlikeli şey, şaibe-i 
 şirktir (riya). Bir söz içinden, ta kalbinin derinliklerinden 
 gelmiyorsa söyleme, rica ederim sus. Başkaları görsün 
 diye, başkaları bilsin diye, içinden gelmeyen duygularla 
 yalancılık yapma ve yalancı durumuna düşme. Farz ibadet 
 dışında nafileleri yerine getirirken, birazcık görünme 
 duygusuna girdiğin zaman selam ver; namazı terk et, 
 evladır. Şirk işmam eden tavırlardan, ifadelerden şeytandan 
 kaçar gibi kaçmak gerekir. Çok samimi olmak lazım…

 ***
Ben ecdadımı dünyada hiçbir millete değişmem. Osmanlı 
 gibi benim bir atam var. Ne olacak batının kabileleri. 
 Bunu bir ırkçılık ve milliyetperverlik mülahazasıyla 
 söylemiyorum; insanımızın geçmişini beğenmemesi ve adeta 
 mazisinden utanıp ondan kopmak isteyişine binaen ifade 
 ediyorum. Hak ve hakikat adına Batının dilini öğrenecekseniz, 
 ona birsey demem. Ama bu öğrenmeyi şu olayım, bu olayım 
 mülahazasına bağlarsanız hata edersiniz. Batının dili 
 ancak gönüllere girmekte alet olarak kullanılabilir. 
 Bununla beraber, hak ve hakikati anlatma gayesiyle gönüllere 
 girmek boyumuzu aşkın bir iştir. Öyleyse daima “Biz 
 bu işe talip olduk, ama liyakati verecek olan Sensin. 
 Bu işte liyakat ufuktur, gönül enginliğidir. Onları 
 da bize lutfet.” demeli. Ayrıca, Türkçe’yi bir 
 dünya dili haline getirmek vacibdir. Evet, dilimizi 
 öğrenmek vacib, iyi kullanmak sünnet, inceliklerine 
 vakıf olmak da müstehabdır.
</div>

Kabz u Bast İle Havf u Reca