ateş, soğukluğuyla yakar gibi tesir gösteriyor. Hem ateştir hem soğuktur. Evet, fizikte ateşin akkor (nâr-ı beyza) halinde bir derecesi var ki, sıcaklık yaymaz ve etrafındaki sıcaklığı kendine çektiği için, su gibi sıvı şeyleri dondurup mânen soğukluğuyla yakar. İşte “zemherir”, soğukluğuyla yakan bir tür ateştir. Öyleyse ateşin bütün derecelerini ve türlerini içinde bulunduran cehennemde elbette “zemherir”in de bulunması zaruridir.

Üçüncüsü: Cehennem ateşinin tesirini yok edecek ve insanı ondan emin kılacak iman gibi bir manevî kuvvet, İslamiyet gibi bir zırh olması misali, dünyadaki ateşin de tesirini engelleyecek bir madde vardır. Çünkü Cenâb-ı Hak, Hakîm isminin gereğince, bu dünya hikmet yurdu olduğu için icraatını sebepler perdesi altında yapıyor. Öyleyse Hazreti İbrahim’in bedeni gibi gömleğine de ateşe karşı dayanma hususiyeti vermiştir. Ateş Hazreti İbrahim’i yakmadığı gibi gömleğini de yakmamıştır. İşte bu işaretle ayet mânen şöyle diyor:

“Ey millet-i İbrahim! Hazreti İbrahim gibi olunuz ki, maddî ve manevî gömlekleriniz, en büyük düşmanınız ateşe hem burada hem de ahirette zırh olsun. Ruhunuza giydireceğiniz iman cehennem ateşine karşı zırhınız olacağı gibi, Cenâb-ı Hakk’ın yeryüzünde sizin için sakladığı ve hazırladığı bazı maddeler de sizi ateşin şerrinden korur. Arayınız, çıkarınız, giyiniz!”

İşte, ateşin yakmayacağı, ateşe dayanıklı bir maddeyi bulmak, bir gömlek giymek insanlığın ilerlemesinde mühim keşiflerdendir. Şu ayet, ona karşılık, bak ne kadar yüce, latif, güzel ve ebede kadar yırtılmayacak, ⁵⁸حَنِيفًا مُسْلِمًا tezgâhında dokunacak bir elbiseyi gösteriyor.

• Yine mesela, ⁵⁹وَعَلَّمَ اٰدَمَ الْأَسْمٓاءَ كُلَّهَا ayeti “Hazreti Âdem’in (aleyhisselam) büyük hilâfet davasındaki en büyük mucizesi, Cenâb-ı Hakk’ın isimlerinin kendisine öğretilmesidir.” diyor. İşte diğer peygamberlerin mucizeleri insanlığın hususi birer harikasına işaret ettiği gibi, bütün peygamberlerin babası ve nebilik divanının fatihası (başlangıcı) olan