Bamteli

<div class="elementor-widget-container">
Soru: 1 
وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ 
يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ تُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لاَ 
يُظْلَمُونَayet-i kerimesinde çirkinliği anlatılan ve kebâirden kabul 
edilen “gulûl” ne demektir? Gulûl’ün çerçevesini ve günümüz insanlarının bu 
ayetten alması gereken mesajları lutfeder misiniz? 
 
<blockquote dir="ltr" style="MARGIN-RIGHT: 0px"> 
-Âl-i İmrân Suresi’nin 161. ayet-i kerimesinin meali şöyledir: “Emanete 
hıyanet etmek, bir peygamberin yapacağı bir iş değildir. Her kim hıyanet edip de 
ganimetten veya kamuya ait hasılattan bir şey aşırır, bunu da gizlerse, kıyamet 
gününe o vebâlini aldığı şeyler, boynuna asılı olarak gelir. Sonra her kişiye 
kazandığı şeylerin mükâfat veya cezası eksiksiz ödenir. Ve onlar asla haksızlığa 
uğratılmazlar.” (01:30) -Allah Rasûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) 
beşerin efendisi olduğu gibi, İnsanlığın Efendisi’nin sözleri de insan 
sözlerinin efendisidir. İnsanlığın İftihar Tablosu aynı zamanda, bütün güzel 
sıfatların ve ahlak-ı hasenenin de en büyük temsilcisidir. Ayette ifade edildiği 
üzere, eğer hiçbir nebi gulûl yapmamışsa, o şecere-i mübarekenin en münevver 
meyvesinin öyle çirkin bir işten fersah fersah uzak olacağı evleviyetle 
zâhirdir. (03:23) -Gulûl; hakkı olmayan bir şeyi almak, ona el uzatmak, 
ondan yararlanmak; kamu malından gizli bir şey aşırmak, emanete hıyanet etmek, 
ganimetten mal kaçırmak gibi manalara gelmektedir ki, ekseriyetle devlet 
mallarında su-i istimâl de bu türden bir günahtır. (04:23) -Bazen bir 
koyun, bir tavuk, bir yumurta.. bazen devlet hazinesine ait bir çuval para.. 
bazen liyakatsizliğe rağmen ele geçirilen bir makam, mansıp ve paye.. bazen de 
bir tahakküm vesilesi ve balyoz indirme bahanesi gulûl sayılır. Hakkın olmadığı 
halde sahiplendiğin, gasbettiğin, gayr-i meşruyu meşru göstererek değişik 
yollarla elde ettiğin her imkan gulûldür. (07:11) -Bu âyet-i kerimenin 
sebeb-i nüzulüyle alâkalı olarak değişik birkaç hadise nakledilmektedir ki daha 
çok yaygın olan ve kabul gören rivayet şudur: Uhud savaşında ganimet toplamak 
üzere yerlerinden ayrılan bazı kimseler hakkında nâzil oldu. Bunlar: “Hazreti 
Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) “Kim ganimet olarak bir şey almışsa, 
o onundur.” deyip ganimetleri taksim etmeyeceğinden korkarız.” demişler ve bu 
yüzden Rasulullah’ın (aleyhi ekmelüttehaya) “Benden emir almadıkça yerlerinizden 
sakın ayrılmayın” sözünü unutarak ganimet toplamaya koşmuşlardı. Bunun üzerine, 
Allah Rasulü “Ganimette hainlik edeceğimizi ve size pay vermeyeceğimizi mi 
zannettiniz?” buyurdu da bu âyet-i kerime nazil oldu. Bu mesele bahis mevzuu 
olduğunda şu husus mutlaka akılda tutulmalıdır: Asr-ı saadette, yeni müslüman 
olmuş bazı kimseleri teşvik etmek ve mücahedede onları cesaretlendirmek için 
ganimet vaad edilmiştir; şu kadar var ki, Ashab-ı Kiram’ın hemen hepsi “Ben 
bunun için müslüman olmadım, ben müslüman oldum ki, şuradan bir ok yiyip 
şehadete ereyim!..” diyecek kadar civanmert insanlardır. (08:45) -Belli 
noktaları tutan insanlar çok hassas yaşamalıdırlar. Zira, sizin en büyük 
krediniz halkın güvenidir. Halk size güveniyor; “Bunlar yemiyorlar, içmiyorlar, 
çalmıyorlar, çırpmıyorlar; yok bunların hayatında spekülasyonun zerresi!” diyor, 
sizi destekliyor. Öyleyse, onların güvenine layık olmalı ve gulûl sayılabilecek 
en ufak bir şeyden bile uzak durmalısınız. Mesela; “Kimse Yok Mu” çok önemli 
hizmet yapıyor; dünyanın neresinde bir kırılma, bir çatlama olursa, onu tamir 
etmek ve en azından bir sargı sarmak için hemen harekete geçiyor, bütün 
imkanlarıyla seferber oluyor. Bu yardım gönüllüleri insanlığın imdadına koşarken 
milletimizin himmetini arkalarına alıyorlar. Öyleyse, orada ya da benzer 
kurumlarda çalışanlar, sadece Allah rızası için çalışmalıdırlar. Orada 
çalışanların başka gelirleri yoksa ve mesailerinin tamamını oraya veriyorlarsa, 
onlara belli kanun ve kurallar çerçevesinde bir ücret takdir etmek lazımdır. 
Fakat, “Nasıl olsa böyle bir imkan var, biz de üst seviyeden bir gazetecinin 
aldığı maaş kadar maaş alalım.” ya da “Dünyanın dört bir yanına gidip duruyoruz, 
bu da bizim hakkımızdır!” deyip ihtiyaçtan ve normalden fazla ücret almak da 
gulûldür. İşte o zaman hak yoldayken kaybetme ya da doğru yolda yürürken dökülüp 
kalma söz konusu olur. Aklıma ilk önce “Kimse Yok Mu” geldiği için onu 
zikrettim, ama bu husus her müessese için geçerlidir; bir okulun, bir 
üniversiteye hazırlık kursunun ya da bir kültür lokalinin başındaki kimseler de 
topluma hesap verme hassasiyetiyle yaşamalıdırlar. (12:20) -Hazreti Üstad 
da hesap verme sadedinde, “Şu üstümdeki sakoyu, yedi sene evvel eski olarak 
almıştım. Beş senedir elbise, çamaşır, pabuç, çorap için dört buçuk lira ile 
idare ettim… Bu tavuğun yazın çıkardığı bir küçük yavrusu vardı. Ramazan-ı 
Şerifin başında yumurtaya başladı, tâ kırk gün devam etti. Hem ne vakit annesi 
kesti, hemen o başladı, beni yumurtasız bırakmadı.” diyor. Yediği yumurtaların 
nereden geldiğini dahi açıklıyor. Evet o, mahkeme-i kübrayı düşünerek, daha 
buradayken millete hesap veriyor; nasıl yaşadığını anlatıyor, iaşesinin 
kaynağını belirtiyor, iktisad düsturuna dikkat çekiyor. Biz de kılı kırk 
yararcasına yaşama mecburiyetindeyiz. Ağzımıza koyduğumuz şu lokmalar hakkımız 
mı, değil mi? Acaba ne yiyor, ne içiyoruz? İşte, bu türlü sorularla her an 
hayatımızın muhasebesini yapmalıyız. (16:05) -Sahih-i Buhari ve Müslim’de 
rivayet edildiğine göre, Ebu Hureyre (r.a.) şöyle diyor: “Rasulullah (sallallahu 
aleyhi ve sellem) bir gün aramızda ayağa kalktı, “gulûl”ü zikretti, durumunun 
büyüklüğünü anlattı ve şöyle dedi: Kıyamet gününde birinizi boynunda böğüren bir 
deve ile görmeyeyim. Bana gelir ve “Ya Rasulallah! İmdadıma yetiş” der. Ben: 
“Ben sana yardım edemem. Ben sana tebliğ ettim” derim. Kıyamet gününde birinizi, 
boynunda kişneyen bir at ile görmeyeyim. Bana gelir ve “Ya Rasulallah! İmdadıma 
yetiş” der. Ben: “Sana yardım edemem. Sana tebliğ ettim” derim. Kıyamet gününde 
birinizi, boynunda meleyen bir koyunla görmeyeyim. Bana gelir ve “Ya Rasulallah! 
İmdadıma yetiş” der. Ben: “Sana yardım edemem. Sana tebliğ ettim” derim. Kıyamet 
gününde birinizi, boynunda bağıran bir nefisle görmeyeyim. Bana gelir ve: “Ya 
Rasulallah! İmdadıma yetiş” der. Ben: “Sana yardım edemem. Sana tebliğ ettim” 
derim. Kıyamet gününde birinizi boynunda hereket edip ses çıkaran kağıtlarla 
görmeyeyim. Bana gelir ve “Ya Rasulallah! İmdadıma yetiş” der. Ben: “Sana yardım 
edemem. Sana tebliğ ettim” derim. Kıyamet gününde birinizi boynunda bir zırh ile 
görmeyeyim. Bana gelir ve “Ya Rasulallah! İmdadıma yetiş” der Ben: “Sana yardım 
edemem. Sana tebliğ ettim” derim. (19:10)</blockquote> 
Soru: 2) İki çeşit idareciden bahsediliyor: Birincisi, 
emanetçisi olduğu imkânları beraber çalıştığı kimselere bol bol dağıtıp onların 
gönüllerini kazanıyor. Diğeri ise, eli altındakilerin ihtiyaçlarını hiç görmüyor 
ve nezaretine memur olduğu imkânları onlara asla kullandırmıyor. Bu misaller 
zaviyesinden, ideal bir idareci nasıl olmalıdır? (22:08) 
<blockquote dir="ltr" style="MARGIN-RIGHT: 0px"> 
-Halk arasında: “Marifet iltifata tabidir.” şeklinde yaygın olarak kullanılan 
bir söz vardır. Belki pek çok insan için böyle bir disiplin söz konusu olabilir. 
Yani halk iltifatta bulunduğu takdirde bazı insanlar marifetlerini döktürür, 
kabiliyetlerini sergilerler. İltifat, umumi manada insanlar için teşvik edici 
bir unsur, hatta bir ihtiyaç olarak görülebilir. Fakat adanmış bir ruha göre, 
iltifat marifete tabidir. Siz yapmanız gerekeni yapar, ortaya koymanız gerekeni 
ortaya koyarsınız; bunun sonucunda âlem ister iltifat eder, isterse etmez; 
meseleyi asla buna bağlı götürmezsiniz. Hatta çok defa onların iltifatlarını 
gördüğünüzde: “Değildir bu bana layık bu bende, bana bu lutf ile ihsan nedendir” 
der, nefsinizi sorgulamaya durursunuz. (22:34) -Başarılı olan insanları 
mükafatlandırmak suretiyle başarılı olabilecek kimselerin sayısını artırmış 
olursunuz. Bu açıdan, idareciler, mevcut şartları da mutlaka nazar-ı itibara 
alarak ve imkanlarını çok iyi hesaplayarak, iyi koşan bir kimseye koşmanın 
hakkını verebilirler. Yoksa, taraftar toplamak, ekip yapmak, kendine göre bir 
hale oluşturmak ve kendini onların içinde bir ay gibi görmek de haksızlıktır ve 
gulûl sayılır. (24:25) -Adam kazanma adına sadece kendisine teveccüh 
edenlere bir şeyler verme ve kendisini tutup destekleyenleri faydalandırma bir 
ifratsa, hiç kimseye bir şey vermeme, hakkı olanların hakkını bile ödememe ve 
her şeyi elinin altında bulundurma da bir tefrittir. İkinci gruptakiler de, 
elleri altındaki insanların hiç olmazsa ihtiyaçlarını görecek ya da en azından 
başarılı olduklarında onları mükafatlandıracak kadar, nezaretine memur oldukları 
imkanlardan onları faydalandırmaları icap eder. (25:06) -Şahsı adına 
saçıp savurma ne kadar mezmumsa, kabiliyetlere karşı sessiz kalma da o kadar 
mezmumdur. (26:33) -İnsanın, şahs-ı manevînin kredisini kendi hesabına 
kullanması da gulûldür. (27:53) -Bir de başarıları sahiplenme gulûlü 
vardır. Umum bir cemaatin, bütün bir heyetin ve topyekün bir milletin sa’yine 
terettüp eden bir neticeyi sadece bir şahsa mal etmek milletin hakkını yemek 
demektir. (30:09)</blockquote>
</div>

Emanet’te “Gulûl”