Onlarla bence kafaya bilgi girmez. Yani katiyen internetle, televizyonla... Orada kitap okumada ayrı bir bereket, ayrı bir yümün vardır.
Orada meseleler, hadiseler hâlinde o kadar hızlı geçer ki siz daha ziyade oradaki resimlere, oradaki gölgelere, belki oradaki şeylere, belli belgelere takılırsınız. Oysa ki önemli olan mazmundur, mantuktur, mefhumdur esas. Onu anlama, okurken anlamaya dikkat etme, bir kere daha bakma...
Televizyonda size o imkânı vermezler ki! İnternette size o imkânı vermezler ki! Akar gider o mesele. O meseleyi tekrar etme, üzerinde taammukta bulunma, derinleşme, tedebbürde bulunma, tezekkürde bulunma... Beğendiğin yer olur, şerh düşme; beğenmediğin yer...
Doğru okuyan insanların kitaplarına baksanız, kenarlarında dünya kadar şerhler vardır. Hususi bir kitaba şerh yazmış gibi kitapların yanlarına şerhler düşmüştür.
Ben bunu, kim olursa olsun, yani Kant'ı okurken, Descartes'ı okurken veya Kartezyen herhangi bir filozofu okurken, oraya tenkit şeylerini, mülahazalarını düşüyorsun. Sen imal-i fikirde bulunuyorsun. Yoğunlaşıyorsun o mevzuda, her şeyi sorguluyorsun.
Allah'ın kelamı bile istinbata açık yanları itibarıyla, içtihada açık yanları itibarıyla sorgulanacak durumdadır. Muhkemat sorgulanmaz sadece.
Ebu Hanife bir ayetten bir mana çıkarıyor, İmam Malik bir mana çıkarıyor. Demek, birinin çıkardığı mana ile iktifa edilmiyor. Yani öbürü daha derince düşünüyor. Meseleyi zamana bağlı olarak düşünüyor, konjonktürel olarak düşünüyor, ilmî gelişmelere göre düşünüyor. Ve bugüne kadar dünya kadar teviller ve tefsirler yazılmış.
Bunun gibi kitabın varidatı başka türlüdür. Yani bir melek gibidir. Kitap bir ilham kaynağıdır, kim olursa olsun.
Şimdi bence asıl, siz temel disiplinlerinizi, kendi metodolojinizi benimsedikten sonra, o kıstaslara, o kriterlere vurarak Sartre'ı da okuyabilirsiniz, bilmem kimi de, Hegel'i de okuyabilirsiniz. Önemli değil.
Asıl mesele, bilmeniz gerekli olan muhkematı bilme; size ait nasları, metodolojiyi çok iyi, usul-i dini çok iyi bilme meselesi.
Ondan sonra istediğiniz kadar okuyun. O sizin ufkunuzu açar, derince düşünmenize vesile olur.
Öbürü size düşünme fırsatı vermez. Aslında çok basitçe meseleleri sunduğundan dolayı hep köylü gibi, çoban gibi kalırsınız.
Bir tek yanı var, aldatan yanı şudur: Yani bir meseleye çabuk ulaşma.
Mesela bir hadise takılıyorum ben. Gördüğünüz gibi, şu meselenin lafzı şöyle miydi? Yani, "Lâ ilâhe illallah..." Metin bu muydu? Siz gidip bakıp diyorsunuz ki: "Bir kitapta metin bu ama o biraz şeye ait, Hz. Ömer Efendimiz'e ait rivayette gösteriliyor. Ve salât ve zekât kaydı da var."
Hemen çarçabuk buluyorsunuz. Fakat o bulma mevzuu hafızanıza girmiyor. O metin sizin kafanıza yerleşmiyor. Sizin için her zaman müracaat edebileceğiniz bir menhel-i azb-i mevrûd hâline gelmiyor.
Belki bir master yapan, bir doktora yapan insan, hani o kaynaklara hemen oradan ulaşabilir, alır yazar onları. Ama yine de jüride o meseleyi müdafaa ederken onları kafasına koyması lazım. Yani yine okuyup kafasına koyması lazım o meseleyi.
Şimdi bilgiye çabuk ulaşma meselesi başka meseledir. Fakat bilgide derinleşme, bir tedebbür insanı, bir tezekkür insanı, bir tefekkür insanı olma başka bir meseledir.
Onları internet vermez size. Onları kitap verir. Onları yazılı dokümanlar verir size. Okuduğunuz zaman olur o.
Bu açıdan da kitap kıymet-i harbiyesini devam ettiriyor. Hâlâ dünya kadar kitaplar basılıyor ve bundan sonra da basılacak.
Nanoteknoloji kullanılır hâle geldiği zaman, böyle bir tuşa dokunduğunuz zaman bir kitap kadar malumat önümüze döküldüğü zaman bile kitap kıymet-i harbiyesini koruyacaktır.
